پنجشنبه 28 تیر 1397

درس های زلزله کرمانشاه - علی بیت اللهی*

تهران- ایرنا- زلزله ازگله، سرپل ذهاب و کرمانشاه با 7.3 ریشتر، پس از رخداد سال 1287 خورشیدی در دشت سیلاخور بروجرد با بزرگی 7.4 ریشتر بزرگ ترین زلزله در گستره زاگرس بوده است.

کسب و کار | ایرنا | 4 ماه پیش |3/19/2018 10:00:21 PM 1252 بازدید

درس های زلزله کرمانشاه - علی بیت اللهی*
زلزله ازگله، زلزله سرپل ذهاب و زلزله کرمانشاه از جمله اسامی اطلاق شده برای زلزله مورد بحث در این نوشتار است که در مجموع از آنها به عنوان زلزله کرمانشاه نام برده شده است.
یکشنبه 21 آبان ماه 1396، ساعت 21:48:16 به وقت محلی زلزله ای به بزرگی 7.3 ریشتر رخ داد. طبق آمار رسمی، بر اثر این زلزله 621 نفر جان باخته، نزدیک به 38 هزار واحد مسکونی نیز تخریب و بیش از 52 هزار واحد مسکونی نیز نیاز به تعمیر و بازسازی پیدا کردند. (آمار بنیاد مسکن انقلاب اسلامی).
مرکز زلزله در منطقه ای با تراکم جمعیتی کم واقع شده بود، در غیر این صورت آمار تلفات جانی با توجه به بزرگی زلزله به مراتب بالاتر می رفت. با گذشت حدود چهار ماه از وقوع زلزله ازگله کرمانشاه، پس لرزه های آن کماکان ادامه دارد؛ به طوری که تا اواخر اسفندماه امسال به بیش از 1900 رسیده است.
بی مناسبت نیست که اشاره ای بشود به تیترهای دروس این زلزله سترگ، تا بلکه آموزه ای باشد برای کاهش آسیب دیدگی ها و تلفات زلزله های آتی ایران زمین.
هر زلزله، درسی بزرگ برای آموختن است و در این میان زلزله های بزرگ و دهشتناک، درس های بزرگی را فرا داده و می دهند. درس هایی که طبق سنت ما، زود فراموش می شوند، درس هایی که نیاز است بطور مرتب از طریق رسانه ها، تکرار شود تا بلکه ملکه ذهن ها شود؛ ملکه ذهن مردم، مهندسان، مدیران و مسئولان.
در این نوشتار چند تیتر مهم، البته به گمان نویسنده این سطور، از کتاب درس زلزله کرمانشاه با مختصری شرح آورده شده، امید است در دفتر درس مهندسان و کارشناسان و مسئولان کشور بدقت یادداشت و نتایج آن استفاده شود.

1- درس اول زلزله کرمانشاه: اهمیت توجه به پیش لرزه ها به عنوان هشدار احتمالی زلزله بزرگ تر آتی
در زلزله 7.3 کرمانشاه پیش لرزه ای با بزرگی 4.4 حدود 43 دقیقه قبل رخ می دهد. همچنین دو پیش لرزه کوچک نیز در ساعات 21:18 و 21:19 به وقوع می پیوندد که در ادامه و در ساعت 21:48 روز یکشنبه مورخ 21 آبانماه 1396 زمین لرزه اصلی با بزرگی 7.3 رخ می دهد. پیش لرزه 4.4 با توجه به محسوس بودن آن در منطقه، موجب می شود که تعدادی از مردم به بیرون از خانه ها بروند و در رخداد اصلی از خطر دوری گزینند. در این میان عده ای نیز پس از چند دقیقه بیرون ماندن دوباره به خانه های خود بر می گردند که از رخداد زلزله اصلی متاثر می شوند.
درس اول زلزله کرمانشاه توجه و حساسیت به زلزله های کوچک و متوسط به عنوان پیش لرزه های احتمالی زلزله اصلی و بیرون آمدن از ساختمان هایی که از استحکام آن اطلاع دقیقی در دست نیست، بود. این درس، درس مهمی بود که زلزله کرمانشاه داد و البته پیشتر از آن در زلزله بم نیز رخداد سه پیشلرزه این درس مهم را داده بود.
*باید به رخداد زلزله های کوچک و متوسط با احتمال اینکه ممکن است پیش لرزه یک زلزله بزرگتر باشند، اهمیت داد.

2- درس دوم زلزله کرمانشاه: اهمیت تکمیل ایستگاه های لرزه نگاری و شتابنگاری
در زلزله کرمانشاه، به دلیل مجاورت محل وقوع زلزله به مرز ایران و عراق و عدم پوشش مناسب ایستگاه های لرزه نگاری (تعداد کم ایستگاه های لرزه نگاری) و نبود احاطه نقطه وقوع زلزله توسط ایستگاه ها، در برآورد موقعیت و مرکز زلزله فقدان قطعیت هایی وجود داشت.
برخی از سایت های گزارشگر زلزله کرمانشاه محل وقوع آن را در داخل کشور عراق اعلام کردند. ابهام در محل وقوع در دقایق اولیه زلزله که هنوز اخبار خرابی ها و خسارت ها از طرق دیگر منتشر نشده است، واکنش های مدیریت بحرانی را تحت تاثیر قرار خواهد داد.
واضح است که در ساعات اولیه زلزله، بویژه در مناطقی با جمعیت پراکنده، با هدف امداد و نجات و مدیریت بحران حادثه، ضرورت دارد که رومرکز زلزله و مناطق اصلی تحت تاثیر زلزله تعیین شود. از ایستگاه های لرزه نگاری برای تعیین محل وقوع زلزله و از ایستگاه های شتابنگاری برای برآورد خسارت ها و تلفات احتمالی استفاده می شود و علاوه بر آن رکوردهای شتاب نگاشتی، بعدها به عنوان داده های ذیقیمتی در تدوین مقررات و آیین نامه های طراحی و ساخت ساختمان های مقاوم در برابر زلزله مورد استفاده قرار می گیرد.
ایستگاه های لرزه نگاری در منطقه برای ثبت دقیق زلزله کم بود (در کل کشور حدود 140 ایستگاه لرزه نگاری با مسئولیت موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران فعال است)، ایستگاه های شتاب نگاری نیز در شهر سرپل ذهاب و اسلام آبادغرب رکوردهای ارزشمندی را ثبت کرد اما در بعضی از مراکز جمعیتی نزدیک به کانون زلزله، متاسفانه بدلیل قدمت آنها و فرسوده بودن سیستم های برگرفتن اطلاعات و کنترل آنها، ثبت شتاب ناشی از زلزله کرمانشاه صورت نگرفت.
ایستگاه شتاب نگاری سرپل ذهاب شتاب 0.68 و ایستگاه اسلام آباد غرب شتاب حدود 0.12 را ثبت کرد. مقادیر ثبت شده مهمترین و اصلی ترین معیار کمی قضاوت در مورد کیفیت ساخت ساختمان های تحت اثر زلزله و نحوه رفتار آنها در زلزله کرمانشاه تلقی می شود. بر این اساس به عنوان مثال می توان گفت ساختمان های شهر سرپل ذهاب رفتار مهندسی قابل انتظار و ساختمان های مسکن مهر و بیمارستان امام خمینی شهر اسلام آباد غرب رفتار مناسب نداشت.
با توجه به موارد ذکر شده، درس دوم زلزله کرمانشاه، اهمیت ایستگاه های لرزه نگاری و شتابنگاری در مناطق مختلف کشور و افزایش کمی و کیفی آنها است. زلزله کرمانشاه نشان داد که اگر پوشش مناسبی از ایستگاه های لرزه نگاری و شتابنگاری وجود داشته باشد دقت کار، ارزیابی زون های آسیب دیده، قضاوت در مورد کیفیت ساخت و ساز مناطق مختلف و امداد و نجات و مدیریت بحران سریع تر و سهل تر انجام خواهد پذیرفت.
*باید تعداد ایستگاه های لرزه نگاری و شتابنگاری کشور افزایش یابد. برآوردهای اولیه نشان می دهد در مرحله نخست تعداد ایستگاه ها باید حداقل به چهار برابر تعداد کنونی برسد.

3- درس سوم زلزله کرمانشاه: مدیریت بحران و امداد و نجات سریع در لحظات اول وقوع زلزله
در زلزله کرمانشاه، در ساعات اولیه و تقریبا در 2روز اول زلزله، نابسامانی هایی در مدیریت بحران، رساندن کمک ها به دست مردم آسیب دیده مشاهده شد. ارسال با تاخیر اقلام مورد نیاز مردم زلزله زده، در 2روز اول پس از زلزله، با توجه به بافت قومی - مذهبی منطقه تحت تاثیر زلزله، موجبات گلایه هموطنان زلزله زده را فراهم آورده بود. همچنین نحوه پخش اقلام مورد نیاز مردم زلزله زده که در برخی موارد به صورت پرت کردن وسایل از بالای کامیون ها به سمت تجمع مردم بود، نیز صورت مناسبی نداشت.
در این زلزله، همچنین دیده شد مردم روستاها و آبادی های کنار جاده های اصلی، اقلام مازادی را چند روز بعد از زلزله دریافت کردند اما روستاهای دوردست دچار مشکل بودند.
میزان چادرهایی که توسط جمعیت هلال احمر بین مردم زلزله زده منطقه توزیع شد طبق آمار و برآوردها حدود سه برابر چادرهای مورد نیاز بود. هزینه هنگفتی بابت تهیه این چادرها پرداخت می شود که متاسفانه در روزهای اول زلزله به دلیل فقدان استقرار سامانه مناسب مدیریت بحران، شیوه های توزیع اقلامی نظیر چادر نیز نامناسب بود و موجب شد چادرهای بیشتری توزیع شود.
اگر سامانه و آمار از پیش تهیه شده از جمعیت تحت تاثیر زلزله در دست باشد و اگر رویه ای از پیش تعیین شده برای توزیع چادرها و اقلام مورد نیاز وجود داشته باشد، مسلما از هدر رفت سرمایه ها جلوگیری می شود.
همچنین در منطقه دیده شد در کنار دریافت اقلام بیشتر توسط عده ای، برخی مردم که توانایی لازم را نداشتند از دریافت اقلام ضروری مانند چادر تا چند روز بعد از زلزله محروم بودند. بنابراین برخورداری از سیستم مناسب و حساب شده اقلام ضروری برای مردم منطقه زلزله زده یک ضرورت است.
درس سوم زلزله کرمانشاه این بود که اقدامات سریع در زمان وقوع زلزله و بویژه رساندن بموقع اقلام ضروری به مردم می تواند در همان اوان زلزله، میزان آلام مردم زلزله زده را کاهش می دهد. در این زمینه باید به مناطق صعب العبور و روستاهای دورافتاده توجه جدی کرد.
*باید به مدیریت بحران در ساعات اولیه رخداد توجه ویژه داشته باشیم.
*نباید اقلام مورد نیاز مردم را به شکل نامناسب و بدون رعایت کرامت انسانی توزیع کنیم.
*باید سامانه مناسبی برای توزیع عادلانه اقلام مورد نیاز مردم زلزله زده بویژه چادر برای اسکان اضطراری تهیه شود تا از هدررفت سرمایه ها در روزهای اولیه زلزله جلوگیری شود.
* باید در توزیع اقلام ضروری و مورد نیاز مناطق زلزله زده به روستاهای دوردست و با دسترسی سخت، توجه بیشتری کنیم.

4- درس چهارم زلزله کرمانشاه: بسته شدن جاده اصلی
در زلزله کرمانشاه، مسیر کرمانشاه به سرپل ذهاب (شهری که بیشترین خسارت های زلزله را تحمل کرد) به علت ریزش سنگ در تنگ پاطاق بسته شد که از شب حادثه تا سحرگاه بعد جاده اصلی و مهم سرپل به کرمانشاه بسته بود. علت طولانی شده عملیات رفع انسداد مسیر، وجود لوله نفت در کناره جاده و در یال دره در تنگ پاطاق بود که ماموران راهداری با هدف جلوگیری از آسیب احتمالی به آن، نمی توانستند قطعه سنگ های بزرگ را با لودری به پایین دره پرت کنند و این امر موجب کندی عملیات شده بود.
مسدود شدن جاده موجب شد عملیات انتقال مجروحان حادثه به کرمانشاه به طور زمینی و از این محور صورت نپذیرد و گزارش شده است به این علت نیز تلفات جانی به بار آمد.
درس چهارم زلزله کرمانشاه، توجه به احتمال ریزش سنگ در جاده و بسته شدن راه های مواصلاتی مناطق زلزله زده بود. همچنین توجه به محل لوله های گذاری برای انتقال نفت و یا گاز نیز از درس های مربوط به زلزله کرمانشاه بود. مسدود شدن جاده در مناطق کوهستانی در اثر فروریزش سنگ های دامنه های مشرف به جاده بوفور در زمین لرزه های ایران مشاهده شده است.
*باید به ریزش سنگ و مسدود شدن جاده ها در اثر زلزله در در مناطق ناهموار و کوهستانی توجه ویژه داشت و اقدامات پیشگیرانه را انجام دهیم.
* وجود لوله های نفت و گاز و آب در مجاورت جاده در باز کردن مسیر عامل کندی کار خواهند بود، در مسیریابی و حفاظت آنها باید بازنگری اساسی صورت پذیرد.

5- درس پنجم زلزله کرمانشاه: قطع شدن کابل برق اضطراری در اثر فروریزش دیوار بنایی اتاق تاسیسات برق بیمارستان سرپل ذهاب
در زلزله کرمانشاه، متاسفانه بیمارستان های سرپل ذهاب و اسلام آباد غرب از مدار عملکردی خارج شدند. این 2سازه مهم که تصور بر این است که باید در لحظات وقوع زلزله و بعد آن به سرویس دهی ادامه دهند، بر عکس تصور، زودتر از سایر ساختمان ها از کار باز ایستادند.
در مورد بیمارستان اسلام آباد سرفصل درس دیگری را باید عنوان کرد اما در مورد بیمارستان سرپل ذهاب، اتفاق بسیار ساده و پیش پا افتاده موجب توقف عملکرد بیمارستان در آن لحظات حیاتی و ارزشمند می شود. بازدید آسیب های ساختمانی بیمارستان سرپل ذهاب نشان داد ساختمان مجزای تاسیسات برقی بیمارستان دارای دیوار بنایی با ارتفاع حدود 5 متر بدون هیچگونه اتصال به تیرها و ستون ها بود. علاوه بر آن، کابل برق معمولی و اظطراری بیمارستان نیز متصل به همین دیوار و از سمت بالای آن به ساختمان بیمارستان کشیده شده بود.
در اولین ارتعاش زلزله، دیوار مرتفع و بنایی اتاق تاسیسات برقی بیمارستان فرو می ریزد و کابل های برق معمولی و اضطراری پاره و در نتیجه برق کل ساختمان بیمارستان قطع می شود. قطعی برق همراه با اثر زلزله بر روی ساختمان یک طبقه بیمارستان که شامل ترک خوردگی و کنده شده کاشی های دیوار و ریزش سقف کاذب در بعضی از قسمت های بیمارستان بود، موجب حاکم شدن فضای وحشت در بیمارستان می شود، بیماران بد حال و عمل جراحی شده توسط کادر بیمارستان در تاریکی مطلق دمادم زلزله با مرارت بیرون آورده شده و در محوطه بیمارستان خوابانده می شوند. در آن لحظات، بیمارستان قادر به مداوای مجروحان زلزله نیست و متاسفانه این امر موجبات کاهش قابل ملاحظه سطح خدمت رسانی به نیازمندان و زلزله زدگان منطقه می شود.
درس پنجم زلزله کرمانشاه این بود که اگر کابل برق اضطراری بیمارستان از مسیر زیرزمینی و کم خطری به ساختمان بیمارستان کشیده می شد هرگز مشکلات توقف عملکردی بیمارستان سرپل ذهاب را مشاهده نمی کردیم. باید با اقدامات بسیار ساده، از اتفاقات مشابه در سایر بیمارستان های کشور جلوگیری شود.
*باید به قطع برق بویژه در بیمارستان ها توجه ویژه ای شود. گسیختگی کابل برق اضطراری در اثر زلزله، ولو اینکه ساختمان بیمارستان آسیب جدی هم ندیده باشد، ادامه کارکرد بیمارستان را مختل خواهد کرد.
*کابل های اصلی برق معمولی و اضطراری نباید به دیوارهای فاقد استحکام کافی متصل شوند.
*اتاق و یا ساختمان تاسیسات برقی بیمارستان ها با هدف تاب آوری در برابر زلزله در اسرع وقت مورد بازبینی کارشناسانه قرار گیرند.

6- درس ششم زلزله کرمانشاه: عدم توجه به ساختگاه و اثر خاک نرم و سست
زلزله کرمانشاه درس بزرگی را در مورد اهمیت انتخاب سایت برای ساخت و ساز، اهمیت نوع زمین و اهمیت پی و زمین شالوده ی بنا داشت. در بازدیدهای میدانی خرابی های زلزله، در منطقه اسلام آباد غرب در زمین مسکن مهر شرف آباد، که در منطقه سراب شرف آباد بنا شده بودند، مشاهده گردید که به دلیل خاک نرم منطقه، که ظاهرا قبلا در این منطقه آب زیر سطحی مظهر داشته و بهمین دلیل زمین های این منطقه را سراب نیز نامیده اند، در دو بلوک ساختمانی، طبقه نرم تشکیل شده و فروریزش ساختمان دو بلوک رخ داده است. نمونه خاک برگرفته از گمانه های ژئوتکنیکی بعد از زلزله نشان می دهد که زمین منطقه حالت گلی و لجنی داشته و از نوع خاک بسیار نرم بوده است. خاک نرم منطقه موجب افزایش دوام ارتعاش زمین و اثر بیشتر ارتعاش زلزله بواسطه بزرگنمائی دامنه موج شده است که این امر یکی از دلایل اصلی تخریب دو بلوک و آسیب دیدگی بلوک های دیگر مسکن مهر منطقه سراب شرف آباد شهر اسلام آباد غرب بوده است. همین وضعیت احتمالا در تخریب بیمارستان امام خمینی شهر اسلام آبادغرب، با شتاب ثبت شده حدود 0.12 در ایستگاه شتابنگاری این شهر، نیز نقش برجسته ای داشته است.
در خسارت عمده شهر سرپل ذهاب در کوی فولادی نیز، اثر خاک نرم نقش برجسته ای داشت. در پشت محوطه ساختمانی مسکن مهر شهید شیرودی سرپل ذهاب و کوی فولادی مسیر دره و رودخانه الوند که از آبشار پیران بسمت شهر سرپل ذهاب روانه است، قرار دارد. این مسیر دربر گیرنده خاک نرم و اشباع در اثر آب جاری رودخانه الوند است. خاک نرم این منطقه نیز نقش ویژه ای در افزایش میزان خرابی و آسیب دیدگی ساختمان های واقع در این منطقه داشت. در حالیکه در همین شهر و در فاصله حدود 700 متری و در مسکن مهر شکوه، اثر قابل ملاحظه ای از خرابی زلزله مشاهده نگردید.
درس ششم زلزله کرمانشاه، توجه جدی به نوع خاک، اثر ساختگاه و بزرگنمائی شتاب زلزله و افزایش مدت دوام ارتعاش زلزله توسط پی نرم و خاک سست و مرطوب، می باشد. در احداث بنا، حفاری گمانه ها و آزمایشات ژئوتکنیکی و طراحی ساختمان بر مبنای خصوصیات خاک باید الزامی باشد و بطور سختگیرانه ای اجرای آن نظارت شود.
*باید در انتخاب سایت پروژه ها و بویژه پروژه های مهم مانند بیمارستان ها، ساختمان های با تراکم جمعیتی بالا و مراکز خطرزا، حتما به نوع خاک سایت توجه شود و طراحی بر اساس رفتار لرزه ای خاک سایت صورت پذیرد.
*باید حفر گمانه های ژئوتکنیکی و انجام آزمایشات مرتبط برای هر ساختمان طبق الزامات آئین نامه 2800 بطور خاص انجام شود. باید از کپی کردن اطلاعات گمانه های سایر سایت ها و گذاردن آنها در پرونده های ساخت بنای دیگر، جدا خودداری ورزید، این کار یک تقلب آشکار و تخلف عمده محسوب می شود.

7- درس هفتم زلزله کرمانشاه: اهمیت کنترل کیفیت بتن
یکی از ویژگی های عمده زلزله کرمانشاه، نقش برجسته کیفیت بتن در استحکام بنا بود. در این زلزله مشخص گردید که بتن ساختمان های مهم تخریب شده بویژه در شهر اسلام آباد غرب که شتاب زلزله بمراتب کمتری را تحمل کرده بودند، از حد استاندارد بمراتب پایین بود. در برخی موارد قطعات بتن جدا شده از ساختمان، با فشار دست نیز، می شکستند. آزمایشات بتن نشان داد که حد مقاومت آنها حدود یک سوم و حداکثر، نصف حد استاندارد است. بررسی شیت های آزمایش بتن نشان داد که متاسفانه در برخی موارد اعداد غیر واقعی در برگه ها درج شده بوده است.
هفتمین درس بزرگ زلزله کرمانشاه این بود که به کنترل جدی کیفیت بتن مورد استفاده در ساختمان های مسکونی، بیمارستان ها و مدارس و بطور کلی در تمامی سازه ها، بسیار توجه کنیم. در بررسی محصولات بتن های آماده برخی از کارخانه ها مشاهده شد که علیرغم داشتن گواهینامه استاندارد، متاسفانه کیفیت بتن های تولیدی مطلوب نبوده است. همچنین در مصرف بتن های بکار گرفته شده در ساختمان بیمارستان، در جداول آزمایش مقاومت بتن اعداد غیر واقعی درج شده بود که به هیچ وجه در شان جامعه مهندسی کشور نبوده است.
*باید کیفیت بتن مصرفی سازه ها بطور جدی مورد کنترل و نظارت قرار گیرد. بتن نقش ویژه ای در استحکام بنا در برابر زلزله دارد.
*باید از درج اعداد غیر واقعی در برگه های آزمایشگاهی بتن، اجتناب ورزید، چنین کاری در شان جامعه مهندسی کشور نیست، این کار یک تقلب بزرگ و یک تخلف آشکار بود و باید با متخلفان برخورد جدی کرد.

8- درس هشتم زلزله کرمانشاه: توجه به استحکام دیوارهای جانبی و حائل و اجزای غیرسازه ای
در زلزله کرمانشاه به طور متواتر مشاهده کردیم که آسیب دیدگی ساختمان ها اغلب شامل تخریب، ترک خوردگی و آسیب دیدگی دیوارهای جانبی و حائل بوده است. اتصال این دیوارها به تیرها، ستون ها، سقف و کف بخوبی صورت نگرفته بود و در اغلب ساخت و سازهای کشور نیز روال به همین گونه است. این امر موجب وحشت ساکنان، ناایمنی ساختمان ها بویژه در پس لرزه ها می شود که لازم است به طور جدی تمهیدات مهندسی در مورد نحوه استحکام این دیوارها و اجزاء غیر سازه ای به کار برده شود.
این امر بطور واضح در ساختمان مسکن مهر شهید شیرودی ( ساختمان های هفت طبقه مسکن مهر که بنوعی نماد زلزله کرمانشاه شدند)، خود را نشان داد و چهره رعب آوری برای مردم به وجود آورد.
هشتمین درس زلزله کرمانشاه، توجه جدی به نحوه اتصال دیوارهای حائل و جانبی به اطراف و جوانب آنها است. از دیدگاه سازه ای شاید در مورد پایداری ساختمان، رفتار اسکلت سازه بیشتر مورد توجه باشد اما در رویداد زلزله ها، آنچه مهم است امکان ادامه اسکان مردم ساکن در خانه های خودشان مطرح می شود که مسلما با خرابی و آسیب دیدگی اجزای غیر سازه ای این امر محقق نمی شود.
*در ساخت و سازها باید دیوارهای جانبی و حائل با رعایت تمهیدات مهندسی مستحکم شود. تجربه زلزله کرمانشاه و سایر زلزله های ایران نشان می دهد در این زمینه، اجزای غیر سازه ای ضعیف عمل کرده و ساختمان را از درجه انتفاع خارج می کنند.

9- درس نهم زلزله کرمانشاه: توجه به اتصال مناسب سنگ های نما
در زلزله کرمانشاه، ریزش سنگ نماها در خیلی ازساختمان ها، بعنوان یک نقطه ضعف آشکار بار دیگر خود را نشان داد. سنگ نماها باید به شیوه های درستی به ملات پشت خود متصل شوند تا در موقع لرزش ریزش نکنند.
مشاهده میدانی رفتار سنگ نماها در ساختمان هایی مانند ساختمان های مسکن مهر، بیمارستان و ساختمان های دولتی و مسکونی، نشان داد که اتصال سنگ نماها به ملات مطابق معمول بدرستی و بطور جدی صورت نمی پذیرد. این امر همچنین در کاشی ها و سرامیک های درون ساختمانی دیوارها نیز دیده می شود.
در بیمارستان های قصر شیرین، سرپل ذهاب و اسلام آباد غرب ریزش کاشی های دیوارها مشاهده شد که این امر موجب وحشت کارکنان و مردم شده بود. علاوه بر خطرات جانی که در حین وقوع زلزله ریزش سنگ نماها دارد، چهره نامطلوب و ترسناک حادثه موجب احساس ناامنی روانی ساکنان نیز می شود.
*اتصال سنگ های نما به دیوارها باید طبق شیوه های صحیح صورت گیرد و برای حصول اطمینان از این امر، نظارت جدی در این زمینه ضرورت دارد.

10- درس دهم زلزله کرمانشاه: توجه و احساس مسئولیت در نظارت بر اجرای ساختمان ها
در خرابی های حاصل از زلزله کرمانشاه و در بازدیدهای میدانی مشاهده شد که داخل ملات بتن، گونی و خرده های سفال، نخاله های ساختمانی و مواد زائد دیگر وجود دارد. در ریزش سنگ نماها دیده شد سنگ های نما به دیوارها متصل نشده بودند. در محدوده سایت مسکن مهر شرف آباد نیز تعداد کم گمانه های ژئوتکنیکی حفر شده بود.
در خرابی کوی فولادی شهر سرپل ذهاب دیده شد در مسیر رودخانه الوند، خاک دستی وجود داشت که تا ساختگاه این ساختمان ها نیز ادامه داشت. مواردی از این قبیل که جملگی خلاف الزامات آئین نامه و مقررات ساخت ساختمان است، نشان می دهد در اغلب ساخت و سازهای منطقه، نظارت جدی و پیوسته و میدانی حاکم نبوده است.
مشکلات ریشه ای نظارت بر اجرای ساختمان ها باید بطور اساسی حل شود وگرنه کیفیت ساخت ارتقای محسوسی نخواهد نمود. در ساخت و سازهای روستایی نیز، در روستاهایی که عملیات نوسازی پس از جنگ تحمیلی صورت گرفته بود و خانه ها دارای شناژهای قائم و افقی بودند، رفتار مناسبی در برابر زلزله از آنها مشاهده شد ولی ساختمان های روستایی خشتی و گلی و با سقف سنگین بشدت خسارت دیدند.
درس مهم دیگر زلزله کرمانشاه، توجه جدی و مسئولانه به امر نظارت پیوسته و میدانی بر ساخت و سازها بود. همچنین توجه به سبک سازی سقف خانه های روستائی، نوسازی ساختمان های خشت و گل و سنگ و گل و بنائی در مناطق روستائی نیز درس مهم دیگر زلزله کرمانشاه بود. همچنین نکته مهم این است که متاسفانه در زمین لرزه های ایران اغلب در روستاها خسارت و آسیب دیدگی مسکن روستایی بصورت فروریزش کامل است که منجر به تلفات جانی بالا می گردد، نظارت بر ساخت و سازهای روستایی نیز در همین رابطه بطور جدی باید انجام بگیرد.
*باید نظارت بر ساخت و سازها بصورت مستمر و میدانی صورت گیرد. این کار باید جزء مسئولیت های حقوقی شمرده شود.
*ساختمان های روستائی که بصورت بنایی و فاقد شناژهای افقی و قائم بوده و با مصالح سنگ و گل و خشت و گل با سقف سنگین ساخته شده اند باید در اولویت نوسازی بافت روستائی قرار گیرند و نظارت بر ساخت و سازهای روستائی نیز بطور جدی دنبال شود.

11- درس یازدهم زلزله کرمانشاه: توجه جدی به اتصال برق و خطوط مخابرات
بلافاصله پس از وقوع زلزله کرمانشاه، قطعی برق و خطوط مخابرات در مناطق زلزله زده اتفاق افتاد. در مواقعی که بیش از هر زمان دیگر، به برق و ارتباطلات تلفنی نیاز پیدا می شود، این دو شریان حیاتی از کار می افتد. این امر در اغلب زلزله های ایران اتفاق افتاده است. افتادن دکل های خطوط برق و مخابرات، آسیب دیدگی پست های برق، آسیب دیدیگی ساختمان ها و تاسیسات از جمله دلایل قطعی برق و مخابرات در حین وقوع زلزله است که باید مسئولان این بخش ها در این رابطه اقدامات پیشگیرانه ای را اتخاذ کنند.
درس دیگر زلزله کرمانشاه این بود که باید دکل های انتقال برق، مخابرات بر اساس احتمال رخداد زلزله مستحکم شوند. کارکرد سامانه برق بویژه بسیار مهم است، زیرا کارکرد بسیاری از المان های دیگر نیز وابسته به وجود برق است. همچنین ساختمان تاسیسات برقی و مخابرات برای احتمال وقوع زلزله مورد ارزیابی قرار گیرند.
*خطوط برق و مخابرات باید عملکرد خود را پس از وقوع زلزله حفظ کنند. در این رابطه باید تمهیدات لازم برای پایداری دکل ها و ساختمان های تاسیسات برقی و مخابراتی در نظر گرفته شود.

12- درس دوازدهم زلزله کرمانشاه: تخریب محل نگهداری احشام، دام و طیور و تلف شدن آنها
در زلزله کرمانشاه در مناطق روستایی، تخریب محل نگهداری گاو و گوسفند و طیور و نیز استخرهای پرورش ماهی ضرر و زیان اقتصادی قابل توجهی به مردم منطقه و اقتصاد استان کرمانشاه وارد ساخت.
تجربه و درس مهم و گرانبهای دیگر زلزله کرمانشاه توجه به استحکام محل نگهداری دام و طیور و استخرهای پرورش ماهی و مواردی از این قبیل است. در زندگی روستاییان، دام و طیور بعنوان منبع درآمد و تامین مایحتاج غذایی آنها بسیار مهم تلقی می شود و ضرورت دارد مقاومت لرزه ای محل نگهداری حیوانات در روستاها نیز مورد توجه قرار گیرد.
*باید به استحکام لرزه ای محل نگهداری دام و طیور و استخرهای پرورش ماهی در مناطق روستائی توجه جدی کرد.

13- درس سیزدهم زلزله کرمانشاه: آسیب پذیری بالای جمعیت زنان
در زلزله کرمانشاه تعدادی از هموطنان و بخصوص در محدوده شهرستان سرپل ذهاب جان باختند. البته باید ذکر کرد محل وقوع زلزله از نظر جمعیتی منطقه پرتراکمی محسوب نمی شود که در غیر اینصورت آمار تلفات جانی زلزله کرمانشاه بمراتب فراتر می رفت.
بعضی افراد چند روز پس از بستری در بیمارستان ها جان خود را از دست دادند که بطور کلی تعداد آنها به 621 نفر رسید. بررسی آمار نشان می دهد که نسبت کشته شدگان زنان به مردان 1.23 است (279 مرد 342 نفر زن، ممکن است یک نفر از تعداد جمعیت مردان یا زنان کشته شده کم یا زیاد باشد ولی تعداد دقیق جانباختگان زلزله 621 نفر است). این امر نشان می دهد بنا به دلایل مختلف زنان بیشتر از مردان در معرض آسیب دیدگی و تلفات ناشی از زلزله ها هستند.
درس مهم دیگر زلزله کرمانشاه توجه جدی به آسیب پذیری زنان جامعه است. باید علت های آسیب پذیری نسبی بالاتر زنان مورد بررسی دقیق تری قرار گیرد. بررسی های اولیه نشان می دهد در مناطق زلزله زده کرمانشاه تعداد زنان حاضر در خانه در اغلب اوقات شبانه روز بیشتر از مردان است که این امر یکی از دلایل تلفات جانی بیشتر زنان است (تخریب ساختمان های مسکونی و جانباختن ساکنان).
همچنین در هنگام وقوع زلزله، جمعیت زنان و بویژه مادران، به فکر نجات فرزندان و کودکان هستند تا نجات جان خود، که این امر موجب می شود تاخیر در خروج از منازل مسکونی داشته باشند و احتمال زیر آوار ماندن بیشتر شود.
دلیل بعدی، رعایت پوشش مناسب توسط بانوان در هنگام خروج از منزل در حین وقوع زلزله است. علاوه بر اینها، موارد دیگری نیز می توان برای آسیب پذیری بالای زنان نسبت به مردان در زلزله ها برشمرد ولی در هر حال باید در همه زلزله های ایران این امر بطور ویژه بررسی شود.
*باید برای کاهش آسیب پذیری و تلفات جانی جمعیت زنان در برابر وقوع زلزله ها تلاش های جدی کرد.

14- درس چهاردهم زلزله کرمانشاه: توجه جدی به طرح های مناسب اسکان موقت
زلزله کرمانشاه نشان داد که دست مدیریت بحران کشور در انتخاب شیوه مناسب اسکان موقت، خالی است. از بعد زلزله رودبار تاکنون متاسفانه طرح مناسب و انبوه سازی شده مناسبی برای اسکان موقت در کشور اتخاذ نشده است و می توان گفت، در این زمینه غفلت شده است.
چادر بعنوان روش اسکان اضطراری برای یک یا دو ماه پس از وقوع زلزله قابل توجیه است، اما مسلما از نظر آرامش روانی و راحتی ساکنان دردمند شیوه درستی برای اسکان موقت نیست که مدت آن ممکن است تا 2سال نیز به درازا بکشد.
برای تامین نیازهای مردم بعنوان اسکان موقت، گزینه کانکس در زلزله کرمانشاه به عنوان تنها گزینه ی موجود مطرح شد. کانکس ها از نظر راحتی خانواده چند نفری برای مدت یک یا دوساله مناسب نیستند، مشکلات حمل و نقل دارند و مشکل بعدی موضوع تکلیف کانکس های استفاده شده پس از ساخت ساختمان های تخریب شده است. برای حمل کانکس ها علاوه بر تریلرها، جرثقیل لازم است که هزینه حمل و نقل کانکس را بیشتر می کند. همچنین در مناطق روستایی امکان حمل کانکس یکپارچه وجود ندارد.
درس مهم زلزله کرمانشاه توجه جدی به امر انتخاب طرح های مناسب اسکان موقت و اجرای نمونه هایی از آن با توجه به اقلیم های کشور ایران است.
*باید طرح های اسکان موقت مناسب و متناسب با شرایط اقلیمی مورد ارزیابی های جزیی و فنی و کارشناسی قرار گرفته و نمونه هایی از آن به تولید انبوه رسیده و در چند نقطه از کشور بحالت آماده نصب، نگهداری شود.

15- درس پانزدهم زلزله کرمانشاه: رعایت جدی و مسئولانه اخلاق حرفه ای و وجدان کاری
در زلزله کرمانشاه کاستی هایی در مدیریت بحران، ساخت و ساز، توزیع اقلام اضطراری و رسیدگی بعد از رخداد به وضعیت مردم زلزله زده بروز کرد که تشریح جزییات آن مجال دیگری می طلبد. در این خلاصه، فقط می توان روی پایبندی به اصول اخلاقی و وجدان کاری تاکید ورزید.
دیده شد که بجز تعهد بر رعایت اخلاق مهندسی و وجدان کاری نمی توان کنترل روزمره و لحظه ای را روی عملکردها اعمال کرد.
درس بزرگ زلزله کرمانشاه، تاکید بر پایبندی به رعایت اخلاق حرفه ای و وجدان کاری بود.
*باید وجدان کاری و اخلاق حرفه ای توسط همه کنشگران در عرصه های مدیریتی، اجرایی، مهندسی و کارشناسی مورد پذیرش کامل قرار گرفته و مسئولانه رعایت شود.
هرگونه قصور در انجام وظایف محوله در هر قسمتی موجب می شود که از همان قسمت آسیب پذیر باشیم.
.....................................................................................................................
* دبیر کارگروه ملی زلزله، رییس بخش زلزله شناسی مهندسی و خطرپذیری
برچسب ها:

بازگشت به لیست اخبار اقتصادی

نظرات کاربران

اگر عضو سایت هستید وارد شوید و در غیر اینصورت نام و ایمیل خود را وارد کنید


تحلیل های اقتصادی سرمایه دار

پیش بینی قیمت طلا و ارز
پیش بینی بزرگان بازار از قیمت های طلا و سکه و ارز در ایران
روش سرمایه گذاری ارزشی چیست؟
یک نوع سرمایه گذاری است که در آن ارزش جنس یا سهم، ملاک خرید می باشد. روشهای مختلفی برای سرمایه گذاری وجود دارد که روش سرمایه گذاری بر اساس ارزش، از مهمترین روشها محسوب می شود.
بازار دلار علت اصلی گرانی سال 97 در ایران
علت گرانی روزهای اخیر چیست؟ دلیل تکرار گرانی ها در بازار چیست؟ قیمتها چرا هر چند سال جهش پیدا می کنند؟
سایر کالاهای سرمایه ای ، کالاهای واسطه ای و کالاهای مصرفی
در این مقاله به تعریف کالاهای واسطه ای ، کالاهای مصرفی و کالاهای سرمایه ای و اهمیت شناخت انواع کالاهای سرمایه ای در زندگی اقتصادی فردی می پردازیم. کالای سرمایه ای چیست؟ کالاهای مصرفی و واسطه ای کدامند؟
سایر سواد مالی؛ حلقه مفقوده اقتصاد خانواده ایرانی
شنیدن این جمله که "سفره های مردم هر روز کوچکتر می شوند" دیگر برایمان عادت شده گرچه علاج مشکلاتی از این قبیل، برنامه ریزی و تدبیر مسئولان کشور را می طلبد اما آیا تک تک افراد جامعه در بوجود آمدن یا حل این مشکل برای خودشان نقشی بازی نمی کنند؟ سواد مالی چیست؟ در این مقاله سواد مالی آموزش داده می شود.
اقتصاد بین الملل مردم آمریکا با برجام موافقند یا مخالف؟ +اینفوگرافی
ترامپ پس از کش و قوس های فراوان از برجام خارج شد. در این مقاله به بررسی درصد موافقین و مخالفین برجام بین مردم آمریکا پرداخته شده است.
بازار دلار دلار ، طلا و حل مشکل اقتصادی ؛چالشی بزرگ
چرا اقتصاددانان نمی توانند مشکلات اقتصادی را حل کنند ؟ سوالی که جواب آن پر از چالشهای گوناگون است و شاید هم اصلا نمیتوان جوابی برای آن بدست آورد .
بازار دلار پیش بینی دلار در پایان برجام
با توجه به خروج آمریکا از برجام و اینکه تا 90 روز آینده تحریمهای هسته ای باز میگردد . شاید پیش بینی نرخ دلار چندان هم سخت نباشد .
سایر برجام تمام
درحالی که انتظار میرفت در کنفرانس خبری دیشب ترامپ پس از اعلام مواضع خود تا شنبه صبر کند و سپس یه صورت رسمی از برجام خارج شود اما او دیشب این کار را یکسره کرد و رسما باعث خروج آمریکا از برجام شد و تمامی تحریمهای قبلی علیه ایران را بازگرداند .
بازار دلار دلار پس از برجام
درآستانه کنفرانس خبری ترامپ بد نیست به آینده دلار پس از برجام بپردازیم .
سایر سیاست آمریکا درباره برجام
ترامپ دیروز در توییتی اعلام کرده امشب سیست های خودرا دربارهه برجام اعلام خواهد کرد ؛ به هرحال امشب به نوعی آینده برجام معلوم میشود پس بی ربط هم نیت اگر به این پیش بینی بپردازیم که سیاست آمریکا چه خواهد بود .
قیمت دلار، تهدید ترامپ و تشنج در فضای کسب و کار کشور
با توجه به حوادث عجیب رخ داده در 10 روز گذشته میتوان گفت یکی پر تنش ترین ماه های 40 سال اخیر را تجربه کردیم .
سایر ایران پس از برجام
عده ای معتقند برجام بهترین توافق بوده و هست و عده ای بلعکس .
دلار 7.000 تومانی
یادش بخیر چندی پیش بود که رئیس جمهورمان خیالمان را بابت دلار راحت کرد . شکر خدا الان راحتیم ، انقدر راحتیم که اصلا خبر نداریم ؛یعنی هرکسی که بی خبر هست راحته .
کسب وکار فیلتر اقتصادی یا اقتصاد فیلتری
و در نهایت تلگرام فیلتر شد . خبری که دسته کم 10.000 نفر را بیکار کرد

پربازدیدترین اخبار اقتصادی

 خانه‌های نقلی ارزان می‌شوند؟ خانه‌های نقلی ارزان می‌شوند؟
احتمال سقوط بیشتر برای طلا احتمال سقوط بیشتر برای طلا
نزول قیمت سکه به دلیل فرارسیدن عرضه پیش فروش‌ نزول قیمت سکه به دلیل فرارسیدن عرضه پیش فروش‌ها
بچه پولدارها در تعطیلات تابستانی چه می‌کنند؟
جدیدترین قیمت وام مسکن +محاسبات جدیدترین قیمت وام مسکن +محاسبات
اتخاذ تصمیمات جدید برای نرخ سود بین‌بانکی/ راهی جز تغییر نرخ سود بانکی وجود ندارد
ورق در بازار سکه و دلار برگشت
بانک مرکزی باعث پیش‌فروش ۷۰تن سکه شد بانک مرکزی باعث پیش‌فروش ۷۰تن سکه شد
گام‌های جدید بانک مرکزی برای تولید بیت‌کوین
تقاضا برای خرید طلا کاهش یافت/ حباب سکه به 48 تقاضا برای خرید طلا کاهش یافت/ حباب سکه به 480هزار تومان رسید
عدم استقبال از دریافت سکه‌های پیش‌فروشی عدم استقبال از دریافت سکه‌های پیش‌فروشی
رد پای برخی سلبریتی‌ها در پرونده ثامن‌الحجج
با سخنان رئیس فدرال‌رزرو، دلار به بالاترین نر با سخنان رئیس فدرال‌رزرو، دلار به بالاترین نرخ ۶ماهه رسید
کشف لاشه کشتی روسی حامل گنجینه طلا به ارزش یک کشف لاشه کشتی روسی حامل گنجینه طلا به ارزش یکصد میلیارد پوند
صندوق‌های سرمایه‌گذاری بانک آینده را بشناسید

جدیدترین اخبار اقتصادی روز

«نذر آب» در سیستان و بلوچستان
بسته بندی کالاهای صادراتی بوشهر باید بازار پسند شود
با تسهیلات کارگشای بانک آینده خرید کنید
نرخ دلار و یورو بانکی بالا رفت
گوشت منجمد وارداتی بر اساس تقاضا در زنجان توزیع می شود
قیمت طلا رکورد پایین جدیدی زد
آخرین وضعیت تکمیل فاز‌۳ پایانه کانتینری بندر شهیدرجایی
16 میلیارد تومان تسهیلات اشتغالزایی در گیلان پرداخت شد
سیاست دولت، تسهیل صادرات و حمایت از فعالان اقتصادی است
40 درصد گوشت مرغ در زنجیره های طیور تولید می شود
کشف یک میلیون تن ضایعات قاچاقی در چین
تبادلات برقی با همسایگان یار شبکه برق داخلی
نفت ساز ناکوک زد
سکه از ابتدای هفته چقدر گران شد؟
دردسر خانه‌های هوشمند!
Back to Top