یکشنبه 17 آذر 1398

پرداخت هزینه ناکارآمدی شرکت‌های دولتی از جیب ملت

بودجه شرکت‌های دولتی بخش بزرگی از منابع مالی دولت را به خود اختصاص می‌دهد؛ اما نحوه هزینه‌کرد این اعتبارات مشخص نیست.

بازار | اقتصاد آنلاین | 5 ماه پیش |6/24/2019 12:34:07 PM 2123 بازدید

پرداخت هزینه ناکارآمدی شرکت‌های دولتی از جیب ملت

به گزارش اقتصادآنلاین،لیلا مرگن در شرق نوشت: دولت و مجلس در لایحه بودجه سال جاری، گام‌هایی برداشتند تا کمی به ساختار و عملکرد شرکت‌های دولتی نور بتابانند؛ برای نمونه، بند ج تبصره 2 تأکید می‌کند «دولت (خزانه‌داری کل کشور) مکلف است سود و زیان، سود دریافتی و میزان سهام دولت در این شرکت‌ها را به تفکیک هر شرکت، در گزارش‌های عملکرد مالی دولت منعکس و به‌روزرسانی کند»؛ اما حسین راغفر، کارشناس اقتصادی می‌گوید با وجود گذشت چند ماه از تصویب لایحه بودجه، هنوز هیچ اقدام مؤثری برای شفاف‌شدن وضعیت بودجه شرکت‌های دولتی انجام نشده است. او بر این باور است که شرکت‎های دولتی تلاش می‌کنند خود را زیان‌ده نشان دهند تا علاوه بر اینکه توجیهی برای افزایش قیمت پیدا ‌کنند، بتوانند در چانه‌زنی‌ها برای دریافت اعتبارات موفق شوند و سهم بیشتری از کیک منابع نفتی را به خود اختصاص دهند. همچنین این شرکت‌ها با اعلام غیرواقعی سود و زیانشان، هزینه ناکارآمدی خود را به جیب ملت تحمیل می‌کنند. گفت‌وگو با حسین راغفر، کارشناس اقتصادی، درباره اقدامات عملی دولت برای شفاف‌شدن دخل‌و‌خرج شرکت‌های دولتی در ادامه می‌آید.

‌در ارتباط با شفافیت دخل‌و‌خرج شرکت‌های دولتی در لایحه بودجه سال جاری، مواردی پیش‌بینی شد؛ برای مثال بند ج تبصره 2 تأکید می‌کند دولت (خزانه‌داری کل کشور) مکلف است سود و زیان، سود دریافتی و میزان سهام دولت در این شرکت‌ها را به تفکیک هر شرکت، در گزارش‌های عملکرد مالی دولت منعکس و به‌روزرسانی کند؛ با توجه به اینکه چند ماه از زمان تصویب لایحه بودجه می‌گذرد، آیا موارد پیش‌بینی‌شده در قانون، اجرائی شده است و اثری از اجرای آنها مشاهده می‌شود؟

هیچ کاری در رابطه با این قانون نکرده‌اند و هیچ اقدامی برای شفاف‌سازی انجام نشده است. بودجه شرکت‌های دولتی که بخش درخور توجهی از بودجه عمومی کشور را تشکیل می‌دهد، همیشه با مشکل روبه‌رو بوده است. واقعیت این است که نظارتی بیرونی بر بنگاه‌های دولتی وجود ندارد. آنها از مزایایی برخوردار هستند؛ اما به‌هیچ‌وجه پاسخ‌گویی و شفافیت ندارند. در خیلی از مواقع از منابع عمومی ارتزاق می‌کنند و خدمات عمومی مثل برق، آب و گاز به مردم ارائه می‌دهند و مرتب قیمت‌ها را حتی بدون اعلام قبلی افزایش می‌دهند؛ اما توضیح نمی‌دهند این درآمدها چگونه خرج  و هزینه‌ها چگونه محاسبه می‌شود. بر اساس اطلاعاتی که ما داریم، در برخی موارد هزینه‌هایی که اعلام می‌کنند، بسیار غیرواقعی است و این هزینه‌ها بیشتر از اعداد واقعی است تا توجیهی برای افزایش قیمت به‌ وجود آورند. به تعبیر دیگر، بخشی از ناکارآمدی آنها به دلیل بسته‌بودن فعالیت‌هایشان و شفافیت‌نداشتن، مخفی می‌شود. رفتارهای آنها عملا بر پاسخ‌گونبودن در این رابطه استوار است. به نظر می‌رسد ذات این رفتارها می‌تواند با ناکارآمدی‌های متعددی همراه باشد. بسیاری از مخارج غیرمتعارف و آنچه درباره حقوق‌های نامتعارف در این شرکت‌ها می‌شنویم، ناشی از این است که عملا هیچ نظارتی بر فعالیت آنها وجود ندارد. بعید می‌دانم در این آشفته‌بازاری که امروز با آن روبه‌رو هستیم و بسیار بی‌سابقه است که عمدتا کالاهای خود دولت و جاهای دولتی با افزایش‌های خیلی شدید قیمتی روبه‌رو هستند، کسی اصلا به عملکرد بخش اصلی بودجه عمومی کشور که محدوده این بنگاه‌ها است، توجهی بکند.

‌در صحبت‌های خود اشاره کردید که این شرکت‌ها از یک‌سری مزایا بهره‌مند هستند؛ می‌توانید مثالی از این مزایا بیاورید؟

این شرکت‌ها با قواعد بخش خصوصی رفتار می‌کنند؛ اما هیچ نوع شفافیتی در عملکرد ‌آنها وجود ندارد. عملا هیچ نوع پاسخ‌گویی به مردم درباره اینکه هزینه‌های آنها چگونه است، وجود ندارد. کسی نمی‌داند نحوه قیمت‌گذاری خدمات و محصولات چگونه است و با چه ضابطه‌ای صورت می‌گیرد. این شرکت‌ها از مزایای بزرگ بخش عمومی و همین‌طور قواعد رفتار بخش خصوصی بهره‌مند هستند؛ اما نه پاسخ‌گو هستند و نه فعالیت‌های آنها شفاف است؛ چون مقیاس خدمات آنها بسیار وسیع است. این شرکت‌ها با اندکی تغییر در قیمت‌ها می‌توانند حجم بزرگی از منابع را عملا از جیب مردم خالی کنند و به نظر می‌رسد متأسفانه هیچ سیستم پاسخ‌گویی هم در کشور دراین‌باره وجود ندارد. معلوم نیست مردم به کجا می‌توانند از این رفتارهای بخش عمومی-خصوصی شکایت کنند و چه کسی پاسخ‌گو است. هیچ‌یک از این مسائل روشن نیست.

‌به نظر شما در مزایده‌ها و مناقصه‌های واگذاری پروژه‌ها، برای شرکت‌های دولتی مزیت‌های خاصی قائل می‌شوند و مثل بخش خصوصی با آنها رفتار نمی‌شود؟

البته این شرکت‌ها ظرفیت‌هایی دارند اما متأسفانه به‌دلیل عوامل متعدد از جمله تحریم‌ها و ملاحظات این‌گونه، خیلی از قواعد و مقررات مربوط به مناقصه‌ها و مزایده‌ها در بخش‌های بنگاه‌های دولتی و شبه‌دولتی عملا رعایت نمی‌شود و توجیه این رفتار هم در خیلی از موارد محدودیت‌های ناشی از تحریم‌هاست. متأسفانه در سال‌های اخیر شاهد رفتارهای خارج از ضوابط قانونی نسبت به واگذاری قراردادها خارج از فرایندهای رسمی و قانونی مناقصه‌ها و مزایده‌ها بوده‌ایم. متأسفانه حساسیت در نظام نظارتی کشور نسبت به این دسته از فعالیت‌ها به‌شدت کاهش یافته و این مسئله مجدد فرصتی را برای فساد فراهم کرده است.

‌برای اجرای برخی از بخش‌های لایحه بودجه امسال درباره شرکت‌های دولتی امکانات و تجهیزات زیادی نیاز نیست؛ برای مثال شفافیت اعلام سهام دولت در این شرکت‌ها یا اعلام حقوق مدیران این شرکت‌ها، کار دشواری نیست. چرا این بندها عملیاتی نمی‌شود؟

خب عمده دلایل این است که حقوق‌هایی که آنجا پرداخت می‌کنند، نسبت به حقوق‌هایی که دولت پرداخت می‌کند، خیلی بالاتر است. طبیعی است اراده‌ای برای شفاف‌کردن وجود ندارد. ضمنا یکی از فرصت‌هایی که به این بنگاه‌ها داده شده، این است که بتوانند از قواعد بخش خصوصی استفاده کنند، بدون اینکه شفافیت و پاسخ‌گویی داشته باشند و این باعث شده است حجم بزرگی از اعتبارات بودجه بخش عمومی کشور، متعلق به این بنگاه‌ها باشد؛ بنابراین به نظر می‌رسد واقعا باید یک عزم جدی برای نظارت بر رفتارهای این بنگاه‌ها به ‌وجود آید. البته در شرایط کنونی با توجه به به‌هم‌ریختگی اقتصاد کشور، چنین وضعی را شاهد نیستیم.

‌براساس متن لایحه بودجه سال 98، ماهانه باید یک درصد از هزینه شرکت‌های دولتی به حساب خزانه واریز شود. وقتی حساب‌و‌کتاب این شرکت‌ها مشخص نیست، چگونه حجم یک درصدی برای واریز به حساب خزانه مشخص می‌شود؟

کسر یک درصد هزینه‌ها و واریزشدن آن در جای دیگر در شرایطی امکان‌پذیر است که بودجه شفافی وجود داشته باشد. باید مشخص شود کدام بخش از هزینه‌ها قرار است کسر و به حساب خزانه واریز شود. متأسفانه یکی از مسائل اصلی همین است که شرکت‌های دولتی در بخش‌های مربوط به خدمات عمومی از منابع عمومی استفاده می‌کنند؛ اما هیچ نوع رگولاتوری یا تنظیم مقررات یا هیچ نوع نظارت انتظام‌بخشی، بر فعالیت این شرکت‌ها نمی‌بینیم، به‌همین‌دلیل است که در برخی موارد که ما اطلاع داریم، حتی قیمت خدماتی که ارائه می‌کنند، بسیار غیرواقعی است و کمتر از چیزی است که اعلام می‌کنند. این رفتار به این دلیل است که هزینه‌ها را بالا و در خیلی موارد خود را زیان‌ده یا در آستانه زیان‌دهی نشان دهند تا بتوانند با چانه‌زنی، منابع عمومی بیشتری را برای فعالیت‌هایشان یا برای مدیریت‌هایشان جذب کنند. به نظر من لازم است یک نظام انتظام‌بخشی در هرکدام از این بخش‌ها - با توجه به ماهیت‌های متنوعی که دارند- اعمال شود؛ اما متأسفانه چنین چیزی وجود ندارد.

‌اینکه برخی شرکت‌های دولتی تلاش می‌کنند خود را زیان‌ده نشان دهند، چه آسیبی به اقتصاد ایران می‌زند؟

اولین مسئله غیرشفاف‌شدن فعالیت این شرکت‌هاست. بررسی عملکرد شرکت‌ها نشان می‌دهد در بخش برق و آب میزان قابل توجهی از این منابع به‌دلیل پرتی و ناکارآمدی سیستم از دست می‌رود. حجم زیادی از آب لوله‌کشی شهری به‌دلیل نشتی سیستم از بین می‌رود و سیستم لوله‌کشی در بسیاری از جاها پوسیده و آبی که این‌قدر گران است، از بین می‌رود. در سیستم انتقال برق هم مشکلات جدی داریم و طبیعتا وقتی با اتلاف این منابع روبه‌رو هستیم، هزینه‌های شرکت‌های مربوطه هم بالا می‌رود؛ اما این افزایش هزینه به‌دلیل ناکارآمدی مسئولان این بخش است. بعد این شرکت‌ها برای جبران این هزینه‌ها یا باید قیمت‌ها را بالا ببرند -که از یک سو تحمیل ناکارآمدی‌ها به مصرف‌کننده است- یا از بودجه عمومی سهم بیشتری بگیرند. به این ترتیب چنین رفتارهایی پایدارشدن و ثبات ناکارآمدی و تقویت آن را به‌دنبال خواهد داشت. در واقع در چنین روندی، هزینه ناکارآمدی بخش دولتی از جیب همه مردم پرداخت می‌شود.

برچسب ها:

بازگشت به لیست اخبار اقتصادی

نظرات کاربران

اگر عضو سایت هستید وارد شوید و در غیر اینصورت نام و ایمیل خود را وارد کنید


تحلیل های اقتصادی سرمایه دار

سایر با سرمایه خود چه کار کنیم
با تجربه‌ی خود و دیگران نگذارید دنیای بی‌رحم و سرد، سود سرمایه‌گذاری شما را کم کند.
سایر آینده تورم و قیمت دلار
موضوع تورم بدون شک در حال حاضر مهم ترین دغدغه آحاد مختلف در جامعه به شمار می رود و حدس و گمان ها در خصوص پیش بینی میزان تورم در نیمه دوم سال 97 و سال 98 به موضوع داغ گفت و گوهای کارشناسان و حتی مردم عادی تبدیل شده است.
پیش بینی قیمت دلار در چندماه آینده
قیمت دلار تا کجا ادامه خواهد داشت؟عوامل موثر در کاهش یا افزایش قیمت ها چیست؟
سایر آیا بازار ثانویه زمینه ­ی بازگشت تعادل به اقتصاد را فراهم می آورد؟
سیاست اخیر دولت در خصوص ایجاد بازار ثانویه و تعمیق آن توانست در طی هفته های ­ی گذشته ثبات نسبی برای بازار ارز فراهم آورد اما تداوم آن نیازمند اهتمام و پافشاری مجریان بر مواضع خود در اجرای هرچه دقیق آن می ­باشد.
سایر امن‌ترین مکان‌ها برای در امان ماندن از بلایای طبیعی
اینفوگرافیک امن‌ترین مکان‌ها برای در امان ماندن از بلایای طبیعی مانند سیل و زلزله
پیش بینی قیمت طلا و ارز
پیش بینی بزرگان بازار از قیمت های طلا و سکه و ارز در ایران
روش سرمایه گذاری ارزشی چیست؟
یک نوع سرمایه گذاری است که در آن ارزش جنس یا سهم، ملاک خرید می باشد. روشهای مختلفی برای سرمایه گذاری وجود دارد که روش سرمایه گذاری بر اساس ارزش، از مهمترین روشها محسوب می شود.
بازار دلار علت اصلی گرانی سال 97 در ایران
علت گرانی روزهای اخیر چیست؟ دلیل تکرار گرانی ها در بازار چیست؟ قیمتها چرا هر چند سال جهش پیدا می کنند؟
سایر کالاهای سرمایه ای ، کالاهای واسطه ای و کالاهای مصرفی
در این مقاله به تعریف کالاهای واسطه ای ، کالاهای مصرفی و کالاهای سرمایه ای و اهمیت شناخت انواع کالاهای سرمایه ای در زندگی اقتصادی فردی می پردازیم. کالای سرمایه ای چیست؟ کالاهای مصرفی و واسطه ای کدامند؟
سایر سواد مالی؛ حلقه مفقوده اقتصاد خانواده ایرانی
شنیدن این جمله که "سفره های مردم هر روز کوچکتر می شوند" دیگر برایمان عادت شده گرچه علاج مشکلاتی از این قبیل، برنامه ریزی و تدبیر مسئولان کشور را می طلبد اما آیا تک تک افراد جامعه در بوجود آمدن یا حل این مشکل برای خودشان نقشی بازی نمی کنند؟ سواد مالی چیست؟ در این مقاله سواد مالی آموزش داده می شود.
اقتصاد بین الملل مردم آمریکا با برجام موافقند یا مخالف؟ +اینفوگرافی
ترامپ پس از کش و قوس های فراوان از برجام خارج شد. در این مقاله به بررسی درصد موافقین و مخالفین برجام بین مردم آمریکا پرداخته شده است.
بازار دلار دلار ، طلا و حل مشکل اقتصادی ؛چالشی بزرگ
چرا اقتصاددانان نمی توانند مشکلات اقتصادی را حل کنند ؟ سوالی که جواب آن پر از چالشهای گوناگون است و شاید هم اصلا نمیتوان جوابی برای آن بدست آورد .
بازار دلار پیش بینی دلار در پایان برجام
با توجه به خروج آمریکا از برجام و اینکه تا 90 روز آینده تحریمهای هسته ای باز میگردد . شاید پیش بینی نرخ دلار چندان هم سخت نباشد .
سایر برجام تمام
درحالی که انتظار میرفت در کنفرانس خبری دیشب ترامپ پس از اعلام مواضع خود تا شنبه صبر کند و سپس یه صورت رسمی از برجام خارج شود اما او دیشب این کار را یکسره کرد و رسما باعث خروج آمریکا از برجام شد و تمامی تحریمهای قبلی علیه ایران را بازگرداند .
بازار دلار دلار پس از برجام
درآستانه کنفرانس خبری ترامپ بد نیست به آینده دلار پس از برجام بپردازیم .

پربازدیدترین اخبار اقتصادی

تقاضا در بازار سکه و طلا در چه وضعی است؟ تقاضا در بازار سکه و طلا در چه وضعی است؟
تهدید عربستان برای لبریز کردن نفت در بازار تهدید عربستان برای لبریز کردن نفت در بازار
تسهیلات کم‌بهره به طرح‌های عمرانی شهرداری‌ها تسهیلات کم‌بهره به طرح‌های عمرانی شهرداری‌ها پرداخت می‌شود
قیمت خودرو کره‌ای در بازار تهران + جدول
کاهش نسبی قیمت اونس جهانی کاهش نسبی قیمت اونس جهانی
امیدواری به افزایش ملایم قیمت دلار امیدواری به افزایش ملایم قیمت دلار
لایحه منطقه آزاد تجاری نیاز به مصوبه هیئت دول لایحه منطقه آزاد تجاری نیاز به مصوبه هیئت دولت دارد
بررسی تحولات هفتگی بازار دلار، سکه و بورس تهر بررسی تحولات هفتگی بازار دلار، سکه و بورس تهران
زنگنه: تا وقتی پول نفت در اینستکس جابجا نشود زنگنه: تا وقتی پول نفت در اینستکس جابجا نشود اتفاقی نیفتاده است
مرکز رشد و فن آوری گچساران افتتاح شد
مناطق آزاد نقشی تعیین کننده و فرصت آفرین در ب مناطق آزاد نقشی تعیین کننده و فرصت آفرین در بازارهای مالی،بورس،بانک و بیمه دارند
پیوستن به سازمان تجارت جهانی تکمیل جنگ اقتصادی دشمن است
بورس‌های جهانی جان تازه گرفتند
ستاد توسعه تجارت خارجی کشور تشکیل می‌شود
رشد ۳۱ درصدی واردات برای تکمیل پارس جنوبی رشد ۳۱ درصدی واردات برای تکمیل پارس جنوبی

جدیدترین اخبار اقتصادی روز

قیمت خودرو کره‌ای در بازار تهران + جدول
محاکمه دیواندری بازهم غیرعلنی شد
اصلاح بودجه: ‌ضرورت یا انتخاب
تهدید مجدد ترکیه توسط آمریکا در خصوص پرونده تحریم‌های ایران
برنده اصلی اوپک ۱۷۷/ نقش غیر اوپکی‌ها پُررنگ‌ برنده اصلی اوپک ۱۷۷/ نقش غیر اوپکی‌ها پُررنگ‌تر شد
نرخ رسمی یورو کاهش و پوند افزایش یافت نرخ رسمی یورو کاهش و پوند افزایش یافت
مدیریت تلفیقی آفات راهی برای تامین سلامت جامع مدیریت تلفیقی آفات راهی برای تامین سلامت جامعه
روز دانشجو فرصتی برای تقویت روحیه ولایت‌پذیری روز دانشجو فرصتی برای تقویت روحیه ولایت‌پذیری است
نقد، مطالبه دانشگاه نقد، مطالبه دانشگاه
نشست وین؛‌ تغییر مسیر از مکانیسم ماشه تا نه ب نشست وین؛‌ تغییر مسیر از مکانیسم ماشه تا نه به آمریکا
سه نکته درباره اوپک ۱۷۷
سه نکته درباره اوپک ۱۷۷
پرواز قیمت نفت با نمایش ۴۰۰ هزار بشکه‌ای عربستان
ثبت نام خوزستانی ها برای خانه دار شدن آغاز شد
پرواز قیمت نفت با نمایش ۴۰۰ هزار بشکه‌ای عربستان