جمعه 15 آذر 1398

اصل ۳۱ قانون اساسی؛ حق مسکن از رویا تا واقعیت

"داشتن مسکن متناسب با نیاز، حق هر فرد و خانواده ایرانی است. دولت موظف است با رعایت اولویت برای آنها که نیازمندترند به خصوص روستانشینان و کارگران زمینه اجرای این اصل را فراهم کند."

کسب و کار | ایسنا | 5 ماه پیش |6/19/2019 3:04:57 AM 1018 بازدید

اصل ۳۱ قانون اساسی؛ حق مسکن از رویا تا واقعیت

به گزارش ایسنا، متن بالا اصل ۳۱ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران است که حق هر فرد و خانواده ایرانی را در خصوص داشتن مسکن مطرح می‌کند که بر اساس این اصل، دولت‌ها موظف به تأمین آن شده‌اند.

از آن‌جا که حق مسکن هم یکی از حقوق اساسی هر فرد در جامعه محسوب می‌شود، اصل ۳۱ قانون اساسی بر این امر تصریح داشته و به خصوص در مورد اقشار نیازمندتر بر اجرای آن تاکید کرده است.

بازار مسکن در کشور همواره دچار نابسامانی‌های فراوانی در حوزه عرضه و تقاضا و مهم‌تر از آن افزایش قیمت بی‌رویه و بی‌برنامه بوده است که طی سال‌های گذشته رویکرد مناسبی هم در کنترل این روند اتخاذ نشده و یا اگر هم شده است چندان تأثیر مثبتی برای رفع این معضل نداشته است. با توجه به نوسانات اقتصادی اخیر کشور نیز این مساله بحرانی‌تر شده و داشتن مسکن مناسب را برای بسیاری از خانواده‌های ایرانی تبدیل به رویایی دست نیافتنی کرده است.

حال در راستای پیگیری اجرای اصل ۳۱ قانون اساسی و بررسی عملکرد دولت‌ها در این خصوص نظرات برخی از حقوقدانان را جویا شده‌ایم.

تا زمانی که مسکن کالا محسوب شود، مشکلات این حوزه مرتفع نخواهد شد

علی نجفی توانا –حقوقدان- با بیان اینکه تا زمانی که مسکن کالا محسوب شود، مشکلات این حوزه مرتفع نخواهد شد، در این رابطه اظهار کرد: دولت در هر جامعه متولی و متصدی اداره کشور به عنوان نماینده ملت تلقی شده و مجموعه امکانات جامعه برای اجرای وظایف محوله به این نهاد واگذار می‌گردد. در واقع بین دولت و ملت در تمام دنیا یک قرارداد نانوشته و در عین حال نوشته‌ای وجود دارد. این رابطه حقوقی به صورت نانوشته در ذات و طبیعت خود حقی برای آحاد مردم تحت حاکمیت و تکلیفی برای دولت ایجاب می‌کند و در چارچوب عقد اجتماعی یا میثاق ملی که حقوقدانان آن را در چارچوب قانون اساسی منعکس می‌دانند، تکالیف مشخصی برای دولت تعیین می‌کند که متقابلاً به عنوان حقوق و آزادی‌های ملت از آن نام می‌برند.

این حقوقدان گفت: تأمین مسکن یعنی با لحاظ شرایط فردی، اقتصادی، طبقات اجتماعی و تعداد عائله یا بستر سازی برای ایجاد تعهد، یک مسکن مناسب با فرهنگ و سایر پارامترها برای مردم تأمین شود که متأسفانه دولت به چنین وظیفه‌ای به درستی عمل نکرده است. هر چند در دولت سابق قدم‌هایی بدون توجه به اعمال نظرات جناحی و سیاسی به صورت عینی در چهارچوب خانه‌های مهر انجام شد، اما ظاهراً علت عدم آسیب شناسی، عدم ارزیابی نیازها و عدم تناسب جغرافیایی یا طبقات اجتماعی و اقتصادی نیاز مردم برطرف نگردید.

نجفی توانا خاطرنشان کرد: در کلان شهرهایی مانند تهران، نهادهای عمومی با فروش زمین و هوا و انسداد شریان حیاتی و تنفسی شهر و از بین بردن منابع طبیعی، باغات و انفال بستری برای ساخت مسکن به وجود آوردند، اما ظاهراً مسکنی که نه برای رفع نیازها بلکه به عنوان کالا تلقی شد و وسیله ثروت اندوزی بسیاری و فقر عده‌ای دیگر شد به گونه‌ای که تهران وارد مهاجرت معکوس گردد.

وی با بیان اینکه نکته قابل توجه در جامعه شناسی این است که برای داشتن یک زندگی متعادل و متعارف نیاز به مؤلفه‌های کار، مسکن، آموزش و بهداشت داریم، بیان کرد: این چهار اولویت که نیازهای حداقلی به آنها اطلاق می‌شود جز لازمه زندگی یک انسان متعارف است، انسانی که در جوامع غیر مسلمان با رعایت حقوق انسانی این احتیاجات مورد توجه قرار گرفته و خانه‌هایی با قیمت مناسب ساخته شده و در اختیار مردم نیازمند قرار می‌گیرد، ولی در کشور ما با وجود اینکه داعیه عدل علوی و آزادی حسینی داریم عملاً آموزش، بهداشت، کار، اشتغال و مسکن به عنوان رویاهای دست نیافتنی برای بخشی از مردم تبدیل شده و امکانات مربوط به مسکن، آموزش و بهداشت به خانواده‌های مرفه و عمدتاً ثروتمند شده بعد از انقلاب اختصاص یافته است.

این حقوقدان افزود: تأمین هر یک از این نیازها به ویژه مسکن، عملاً داشتن یک زندگی متعادل را برای بسیاری از مردم غیرممکن و یا بسیار سخت کرده است.

وی معتقد است: هر چند مسکن کالا تلقی نمی‌شود اما سیاست حاکم بر این بخش در کشور آن را تبدیل به کالا نموده و تا زمانی که از این حالت خارج نشویم و سرمایه‌ها به بخش تولید هدایت نشود، عملاً تحقق حقوق طبیعی و اساسی مندرج در قوانین ما برای ملت میسور نخواهد شد و ادامه این سیکل با سفته بازی و دلالی که در تمام بخش‌ها بر گرده مردم فشار آورده، این حرمان و محرومیت از حقوق اساسی را دو چندان خواهد نمود و نتیجه منفی آن عدم ازدواج، طلاق، مهاجرت، افسردگی، خودکشی و اعتراض خواهد بود.

در ادامه بررسی اصل ۳۱ قانون اساسی با محمدصالح نقره‌کار -حقوقدان و وکیل دادگستری- نیز به گفت‌وگو نشستیم.

دولت‌ها تاکنون برنامه جامعی در خصوص حق مسکن مردم نداشته‌اند

صالح نقره کار در این خصوص معتقد است: به نظر می‌رسد برنامه جامع و اقدام نتیجه‌گرای حساب شده‌ای با لحاظ نیازهای واقعی استیفای حق مسکن نداشته‌ایم و در حوزه مقررات گذاری و تنظیم‌گری دولت‌ها باید اقدامات اثربخش‌تری تدارک دیده شود.

وی با بیان اینکه احیای حقوق اجتماعی- رفاهی در گرو برنامه‌ریزی با قید اولویت بندی در تخصیص امکانات و اعتبارات است، گفت: در مورد مسکن گاهی فرد به تنهایی قادر به تأمین نیازهای اساسی خود نیست و اینجاست که اقدامات تأمینی- جبرانی دولت‌ها با تکیه بر نظریه عدالت دولت به صحنه آمده تا مناسبات دولت- شهروند صبغه حمایت‌گرانه به خود بگیرد.

این وکیل دادگستری تصریح کرد: این تاکید قانون اساسی که برای محرومان تدابیر تبعیض عادلانه مثبت اندیشیده است بر این مبناست که نگاه جمهوری اسلامی به مستضعفان و محرومان، سیاست‌گذاریِ مداخله‌گرانهِ حمایت ورزانهِ تأمینی بر مدار تکریم شهروندی است و متأسفانه بر عکس این خط مشی گذاری مقنن اساسی، در عمل دست سوداگران زمین و مسکن باز گذاشته شده و نفس محرومان برای تأمین اساسی‌ترین کالای حیاتی خانواده در سینه حبس شده و مسکن کالایی دست نیافتنی، جز برای متمولان شده است.

نقره‌کار بیان کرد: با باز گذاشتن دست سوداگران نمی‌توان این حق مورد حمایت بین‌المللی و مبتنی بر کرامت انسانی را پاس داشت.

این وکیل دادگستری با اشاره به ماده ۲۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر، خاطرنشان کرد: این ماده، پیش نیاز زندگی شایسته را تأمین مسکن مناسب می‌داند و ما در استیفای این حق به گران کردن شهر به‌عنوان ابزار کنترل مهاجرت دل خوش کرده و نتیجتاً محصول سیاست‌گذاری غلط یا نابخردانه، انباشت یک حق به محاق رفته شده است. کدام شهروند با درآمد متعارف می‌تواند با این تورم شب‌گیرِ پرشیب مسکن را جز در خواب و رؤیا در دسترس قدرت خرید خود ببیند و به راستی توصیه‌های کمیته حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ملل متحد هم اگر نبود که حق مسکن فقط سرپناه نیست بلکه طیفی از امنیت و محیط زیست و همسازی فرهنگی و دسترسی توان‌خواهان و توأم با عزت و کرامت انسانی را توصیف نمی‌کرد، مجموعه نظام ارزشی ایرانی- اسلامی نیز سندی مقوم برای احیای این حق مسلم مهم قلمداد می‌شد.

نقره کار با بیان اینکه دولت‌ها نباید خود را ببخشند که این حق را به دست دلالان سوداگر به محاق رسانده‌اند، گفت: موضوع شهرهای جدید، اجاره به شرط تملیک، مسکن مهر و احیای بافت فرسوده هر کدام به فراخور راه حل بوده ولی از منظر استیفای حقوق اساسی موضوع تراکم فروشی یا تمرکز امکانات در شهرهای بزرگ مساله ساز بوده، موضوعی که در منشور حقوق شهروندی هم به آن پرداخته شده و مناسبات قدرت و ثروت بعضاً مانع اجرای طرح‌های حمایت‌گرانه ناظر بر حقوق محرومان و شهروندان در این حوزه می‌شود.

برخورداری از حقوق اجتماعی مانند حق مسکن، تضمینی برای تداوم اصل مردم سالاری است

در ادامه بررسی این موضوع علی اکبر گرجی ازندریانی –حقوقدان و معاون ارتباطات و پیگیری اجرای قانون اساسی ریاست جمهوری- هم معتقد است: برخورداری از حق‌های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی یکی از لوازم پایداری جوامع دموکراتیک معاصر است، بنابراین حمایت از این حق‌ها در تضمین و تداوم اصل مردم سالاری ضروری محسوب می‌شود.

وی خاطرنشان کرد: مسکن موضوعی است که با شاخه‌های مختلف علوم انسانی و رشته‌های گوناگون حقوق پیوند خورده و هر یک از این شاخه‌ها از منظری خاص به آن می‌نگرند.

این استاد دانشگاه در بررسی حق مسکن از منظر حقوق بشر و حقوق اساسی هم بیان کرد: حق مسکن یک حق اجتماعی و رفاهی است. امروزه، حق‌های رفاهی- اجتماعی (مانند حق اشتغال، بیمه بیکاری، مستمندان و معلولین) از اهمیت زیادی برخوردار شده‌اند که در این معنا، ممکن است فرد به تنهایی قادر به تأمین برخی از نیازهای خود مانند مسکن نباشد و لازم باشد تا جامعه به یاری فرد تنها بشتابد.

گرجی ضمن بیان این موضوع که برآوردن حق‌های اجتماعی پیش شرط ایجاد مردم سالاری اجتماعی است، تصریح کرد: دموکراسی اجتماعی بر تأمین رفاه اجتماعی، ایجاد دولت رفاهی و توزیع ثروت در جامعه تاکید می‌کند. گرچه مردم سالاری بدون تضمین نظری و عملی حق‌ها و آزادی‌های سیاسی- فردی تحقق پذیر نیست، اما بهره‌مندی از حق‌های سیاسی- فردی در فقدان برخورداری از حق‌های اجتماعی- اقتصادی دشوار به نظر می‌رسد.

وی خاطرنشان کرد: پس می‌توان گفت، برخورداری از حق‌های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی یکی از لوازم پایداری جوامع دموکراتیک معاصر است، یعنی حمایت از این حق‌ها در تضمین و تداوم اصل مردم سالاری ضروری محسوب می‌شود، بنابراین از این منظر، شاید بتوان گفت حمایت از حق‌های اجتماعی برای برقراری تعادل میان آزادی و قدرت عنصری ضروری است.

این حقوقدان همچنین بر موضوع دفاع از امنیت، مالکیت و تضمین کامل حقوق قانونی مالکان بر مسکن خود (حق بر مسکن مالکان) اشاره کرده و افزود: این موضوع همیشه با تضمین حق بر مسکن مستاجرین سازگار نیست و بر این اساس، تضمین امنیت بازار اجاره در بسیاری از موارد با تضمین امنیت مالکیت تزاحم پیدا می‌کند و یکی از چالش‌هایی که در زمینه حق بر مسکن باید راهکاری برای برون رفت از آن جست‌وجو کرد، همین مساله است.

گرجی تاکید کرد: برای ارائه تصویری روشن‌تر از حق بر مسکن در نظام حقوقی ایران، در وهله نخست باید، به این پرسش پاسخ داد که اساساً ماهیت این حق چیست و پس از روشن شدن چیستی ماهیتی این حق از مبناها و چرایی‌های آن سوال کرد.

در ادامه این گزارش و بررسی اصل ۳۱ قانون اساسی و عملکرد دولت‌ها در این رابطه یکی از نمایندگان مجلس نیز توضیحاتی ارائه کرده است.

با توجه به اصل ۳۱ قانون اساسی و نظراتی که صاحب نظران و کارشناسان مختلف در این موضوع ارائه کردند، همچنان شاهد ضعف در تبیین و اجرای واقعی این اصل قانون اساسی در جامعه هستیم و با توجه به شرایط نابسامان اقتصادی موجود در کشور می‌بینیم که داشتن مسکن متناسب با نیاز افراد و خانواده‌ها روز به‌روز بیشتر تبدیل به رویایی دست نیافتنی شده و همچنان باید منتظر ماند و دید که دست‌اندرکاران و متولیان این امر چه تدبیری در راستای رفع این معضل خواهند اندیشید.

انتهای پیام

برچسب ها:

بازگشت به لیست اخبار اقتصادی

نظرات کاربران

اگر عضو سایت هستید وارد شوید و در غیر اینصورت نام و ایمیل خود را وارد کنید


تحلیل های اقتصادی سرمایه دار

سایر با سرمایه خود چه کار کنیم
با تجربه‌ی خود و دیگران نگذارید دنیای بی‌رحم و سرد، سود سرمایه‌گذاری شما را کم کند.
سایر آینده تورم و قیمت دلار
موضوع تورم بدون شک در حال حاضر مهم ترین دغدغه آحاد مختلف در جامعه به شمار می رود و حدس و گمان ها در خصوص پیش بینی میزان تورم در نیمه دوم سال 97 و سال 98 به موضوع داغ گفت و گوهای کارشناسان و حتی مردم عادی تبدیل شده است.
پیش بینی قیمت دلار در چندماه آینده
قیمت دلار تا کجا ادامه خواهد داشت؟عوامل موثر در کاهش یا افزایش قیمت ها چیست؟
سایر آیا بازار ثانویه زمینه ­ی بازگشت تعادل به اقتصاد را فراهم می آورد؟
سیاست اخیر دولت در خصوص ایجاد بازار ثانویه و تعمیق آن توانست در طی هفته های ­ی گذشته ثبات نسبی برای بازار ارز فراهم آورد اما تداوم آن نیازمند اهتمام و پافشاری مجریان بر مواضع خود در اجرای هرچه دقیق آن می ­باشد.
سایر امن‌ترین مکان‌ها برای در امان ماندن از بلایای طبیعی
اینفوگرافیک امن‌ترین مکان‌ها برای در امان ماندن از بلایای طبیعی مانند سیل و زلزله
پیش بینی قیمت طلا و ارز
پیش بینی بزرگان بازار از قیمت های طلا و سکه و ارز در ایران
روش سرمایه گذاری ارزشی چیست؟
یک نوع سرمایه گذاری است که در آن ارزش جنس یا سهم، ملاک خرید می باشد. روشهای مختلفی برای سرمایه گذاری وجود دارد که روش سرمایه گذاری بر اساس ارزش، از مهمترین روشها محسوب می شود.
بازار دلار علت اصلی گرانی سال 97 در ایران
علت گرانی روزهای اخیر چیست؟ دلیل تکرار گرانی ها در بازار چیست؟ قیمتها چرا هر چند سال جهش پیدا می کنند؟
سایر کالاهای سرمایه ای ، کالاهای واسطه ای و کالاهای مصرفی
در این مقاله به تعریف کالاهای واسطه ای ، کالاهای مصرفی و کالاهای سرمایه ای و اهمیت شناخت انواع کالاهای سرمایه ای در زندگی اقتصادی فردی می پردازیم. کالای سرمایه ای چیست؟ کالاهای مصرفی و واسطه ای کدامند؟
سایر سواد مالی؛ حلقه مفقوده اقتصاد خانواده ایرانی
شنیدن این جمله که "سفره های مردم هر روز کوچکتر می شوند" دیگر برایمان عادت شده گرچه علاج مشکلاتی از این قبیل، برنامه ریزی و تدبیر مسئولان کشور را می طلبد اما آیا تک تک افراد جامعه در بوجود آمدن یا حل این مشکل برای خودشان نقشی بازی نمی کنند؟ سواد مالی چیست؟ در این مقاله سواد مالی آموزش داده می شود.
اقتصاد بین الملل مردم آمریکا با برجام موافقند یا مخالف؟ +اینفوگرافی
ترامپ پس از کش و قوس های فراوان از برجام خارج شد. در این مقاله به بررسی درصد موافقین و مخالفین برجام بین مردم آمریکا پرداخته شده است.
بازار دلار دلار ، طلا و حل مشکل اقتصادی ؛چالشی بزرگ
چرا اقتصاددانان نمی توانند مشکلات اقتصادی را حل کنند ؟ سوالی که جواب آن پر از چالشهای گوناگون است و شاید هم اصلا نمیتوان جوابی برای آن بدست آورد .
بازار دلار پیش بینی دلار در پایان برجام
با توجه به خروج آمریکا از برجام و اینکه تا 90 روز آینده تحریمهای هسته ای باز میگردد . شاید پیش بینی نرخ دلار چندان هم سخت نباشد .
سایر برجام تمام
درحالی که انتظار میرفت در کنفرانس خبری دیشب ترامپ پس از اعلام مواضع خود تا شنبه صبر کند و سپس یه صورت رسمی از برجام خارج شود اما او دیشب این کار را یکسره کرد و رسما باعث خروج آمریکا از برجام شد و تمامی تحریمهای قبلی علیه ایران را بازگرداند .
بازار دلار دلار پس از برجام
درآستانه کنفرانس خبری ترامپ بد نیست به آینده دلار پس از برجام بپردازیم .

پربازدیدترین اخبار اقتصادی

راه صعود طلا گشوده شد راه صعود طلا گشوده شد
طلا همچنان در مدار صعودی طلا همچنان در مدار صعودی
کدام شرکت‌ها بورس را بالا بردند؟
نرخ دلار در بودجه سال آینده چقدر می‌شود؟ نرخ دلار در بودجه سال آینده چقدر می‌شود؟
حجم و ارزش معاملات بورس در گروه فلزات اساسی
امضای موافقت‌نامه نظام ارتقای تجارت بین ایران امضای موافقت‌نامه نظام ارتقای تجارت بین ایران و بلاروس
از ذخیره ۳ میلیون نهاده دامی تا ۵۰ سال زندان از ذخیره ۳ میلیون نهاده دامی تا ۵۰ سال زندان برای سه متهم اخلال در نظام اقتصادی
خرید و فروش سهام عدالت چه شد؟
یک استاد دانشگاه: سیستم آموزشی سرمایه‌داری رو یک استاد دانشگاه: سیستم آموزشی سرمایه‌داری رویا ساز است
مجلس از برنامه سران قوا برای تصمیم‌گیری درباره سوخت اطلاع داشت
موافقتنامه همکاری‌های گمرکی ایران و بلاروس در موافقتنامه همکاری‌های گمرکی ایران و بلاروس در سئول امضا شد
بخش خصوصی ماینینگ در کما
مهمترین عناوین خبری ایرنا از شامگاه چهارشنبه مهمترین عناوین خبری ایرنا از شامگاه چهارشنبه تا صبح پنجشنبه
یک میلیون تومان گردش مالی در هر ثانیه
آمادگی ایران برای همکاری‌های ترانزیتی با قرقیزستان

جدیدترین اخبار اقتصادی روز

ایجاد ۹ هزار شغل برای روستائیان خراسان رضوی طی تابستان گذشته
عملیات جست و جوی نفت و گاز در لبنان آغاز می شود
پیشرفت های ایران در کنفراس شهر هوشمند در بخارست ارایه شد
برگزاری ۴۰ نمایشگاه برای توسعه صادرات در دستور کاراست
فقدان دیدگاه اقتصادی نسبت به فضای مجازی از چالش‌های کسب و کار نو است
اعضای اوپک با کاهش تولید یک میلیون و ۷۰۰ هزار بشکه‌ای در روز موافقت کردند
پرداخت ۵۰ هزار میلیارد ریال تسهیلات اشتغال پایدار روستایی و عشایری
دولت به‌اجبار یارانه معیشتی پرداخت می‌کند
بررسی تحولات هفتگی بازار دلار، سکه و بورس تهران
چین تعرفه برخی از کالاهای وارداتی آمریکا را حذف کرد
۶۰ هزار میلیارد ریال طرح در خراسان رضوی آماده افتتاح است
ایران و آفریقای جنوبی کمتر از ۱۰۰ میلیون دلار مبادلات تجاری دارند
تمام تلاش خود را برای برگرداندن ثبات به بازار ارز به کار می‌گیرم
وزیر راه وشهرسازی: تمامی جاده‌های منتهی به بندرچابهار ۲ بانده می‌شود
دوران رونق ارزهای دیجیتالی سپری شده است؟