یکشنبه 1 اردیبهشت 1398

9 عامل بحران ارزی و راهکارهای ونزوئلایی نشدن اقتصاد ایران

نشست «بحران ارزی و روندهای اقتصادی ایران» با حضور دکتر هادی صالحی‌ اصفهانی، استاد اقتصاد دانشگاه ایلینویز امریکا در دانشکده اقتصاد دانشگاه شهید بهشتی با حضور برخی از اعضای هیئت علمی این دانشکده و علاقمندان برگزار شد.

بازار | ایرنا | 7 ماه پیش |9/4/2018 8:37:36 PM 6712 بازدید

9 عامل بحران ارزی و راهکارهای ونزوئلایی نشدن اقتصاد ایران
هادی صالحی‌ اصفهانی در این نشست با بررسی ریشه‌های بحران ارزی در کشور، تاثیرات متقابل بر روندهای تولید و بازرگانی خارجی را تشریح کرد و به ارائه راهکار پرداخت.

** بحران ارزی چه چیزی نیست؟
صالحی ‌اصفهانی با بیان اینکه هر گونه افزایش نرخ ارز الزاما به بحران نمی‌انجامد، تعریف علمی بحران ارزی را سقوط آزاد ارزش پول ملی توام با کاهش یا محدودیت ذخیره ارزی و جهش تورم انتظاری و واقعی دانست که معمولا همراه با کاهش سرمایه‌‌گذاری و تولید به شکل روندی با پایان نامشخص است.
وی با بررسی کشورهای ترکیه و آرژانتین بیان کرد: بحران ارزی در این کشورها هم بروز کرده، اما شدت کاهش ارزش پول ملی بر اساس آمارها در ایران بیشتر است و ارزش ریال در برابر دلار از ابتدای سال جاری میلادی، 61 درصد کاهش یافته است.

** 9 عامل بروز بحران ارزی در ایران
صالحی ‌اصفهانی عوامل بحران ارزی در ایران را «خروج امریکا از برجام و انتظار تحریم‌های شدید روی ایران»، «پایین نگه‌داشتن دستوری نرخ ارز در کنار تورم انباشته شده»، «پایین نگه داشتن دستوری نرخ سود با وجود تورم بالا»، «رشد سریع نقدینگی و کاستی‌ها و شکنندگی‌های نظام بانکی»، «ضعف سازوکارهای لازم برای جلوگیری از ورشکستگی بنگاه های اقتصادی»، «کسری بودجه دولت»، «عدم شفافیت و ناکارایی دستگاه‌های حاکمیتی و محدودیت‌های محیط کسب و کار»، «تشدید فساد ناشی از این شرایط» و «سهم‌خواهی گروه‌های ذی‌نفع و نیازهای گروه‌های کم‌درآمد جامعه» برشمرد.

** سهم آمریکا در بحران ارزی ایران
این استاد دانشگاه بیان کرد انتظار می‌رود با اعمال مجدد تحریم‌های آمریکا درآمدهای نفتی ایران کاهش یابد و این انتظار نرخ ارز را افزایش می‌دهد، اما چنین انتظاراتی شرط لازم یا کافی برای بروز بحران نیستند. افزایش نرخ ارز در یک دوره زمانی مشخص در صورتی که با ثبات قیمت ارزش افزوده داخلی همراه شود، افزایش تقاضا برای محصولات داخلی را به دنبال خواهد داشت و می‌تواند در کوتاه‌مدت تولید را بدون افزایش سطح قیمت‌ها، افزایش دهد. البته کاهش درآمد نفت ممکن است منابع سرمایه‌گذاری را محدود کند اما انتظار می‌رود برآیند این دو به کنترل تورم داخلی و جلوگیری از رشد نرخ ارز کمک کند نه اینکه بحران‌زا باشد. حال سؤال اینجاست که چرا در چنین شرایطی شاهد افزایش بیکاری، تورم و کاهش تقاضا هستیم؟

** عوامل داخلی بحران، قوی‌تر از تهدیدهای آمریکا
صالحی اصفهانی با اشاره به 9 عامل یاد شده ایجاد بحران بیان کرد: سیاست‌گذاری‌ها و ساختارهای داخلی با آسیب‌پذیر کردن اقتصاد ایران، زمینه‌ساز بحران شده‌اند. وی با یادآوری تجربه کاهش سود نرخ بانکی در سال گذشته بیان کرد این یک اشتباه سیاستگذاری بود چراکه نقدینگی را در سایر بازارها به جریان انداخت، با این حال شواهد سایر کشوها در شرایط مشابه نشان می‌دهد افزایش مجدد نرخ سود، کارگشا نیست.
وی سخنان خود را با مثالی از آرژانتین ادامه داد و گفت: این کشور در شرایط بحران ارزی، نرخ سود بانکی را از 20 درصد به 60 درصد افزایش داد، اما کاهش ارزش پزو در برابر ادامه یافت. چرا که افزایش نرخ سود بانکی به معنای علامت‌دهی استمرار و تعویق بحران و چاپ پول، اقدامی برای به تاخیر انداختن مساله است و چنین انتظاراتی ایجاب می‌کند که نرخ تورم نیز پابه‌پای نرخ سود بانکی افزایش ‌یابد و درنتیجه، اعتماد عمومی نسبت به سیاست‌های اقتصادی دولت سلب می‌شود.

** جای خالی اقتدار بانک مرکزی
صالحی‌اصفهانی ضمن بررسی اجزای نقدینگی عنوان کرد: در ایران شبه پول افزایش یافته و رشد نقدینگی را رقم زده که بخشی از آن به علت جنگ رقابتی بانک‌ها و موسسات اعتباری در اعلام سودهای بالاتر یا بازی پانزی است، در حالی که فعالیت‌های تولیدی در ایران چنین بازدهی‌هایی را ندارند و در عمل شاهد ورشکستگی موسسات و اضافه برداشت بانک‌ها هستیم. در این شرایط، بانک مرکزی باید با اقتدار بیشتری نسبت به تعطیلی موسات غیر مجاز و ممانعت از اضافه برداشت بانک‌ها اقدام کند.

** وقتی علت و معلول جابه‌جا می‌شوند: درس‌هایی از اقتصاد چین
استاد دانشگاه ایلینویز در ادامه سخنان خود بیان کرد: پایین نگه‌داشتن نرخ ارز یا تعدیل آن با استفاده از تفاضل تورم داخلی و خارجی سیاست شکست‌خورده کشورهای آمریکای لاتین است و نرخ ثابت ارز نیز به تاریخ پیوسته. در نتیجه، تمرکز سیاست‌گذاری باید بر کنترل تورم باشد نه کنترل نرخ ارز چرا که در واقع این تورم است که نرخ ارز را افزایش می‌دهد و البته افزایش نرخ ارز در ایران، منجر به جایگزینی واردات و تکرار تجربه موفق چین نمی‌شود. چرا که محیط کسب و کار در ایران با محدودیت روبروست. در چین، تمرکز بر کنترل تورم بوده است و پس از آن با وجود کاهش ارزش پولی ملی، به علت محیط کسب و کار و ظرفیت بالای تولید، توانستند نرخ ارز را نیز در شرایط ثبات نسبی حفظ کنند. در نتیجه باید توجه داشت که تورم، علت افزایش نرخ ارز است و شناخت صحیح علت و معلول، مانع بروز خطاهای سیاستی خواهد شد.

** چرخه‌ای که نمی‌شکند
تحلیل رفتار عمومی بازیگران اقتصادی، بخش دیگری از سخنان صالحی‌اصفهانی بود وی با بیان اینکه تصور عمومی در شرایط فعلی، افزایش نرخ ارز است ادامه داد: افراد گمان می‌کنند دولت اقدام به چاپ پول خواهد کرد تا از گروه‌های کم‌درآمد حمایت و امنیت غذایی آن‌ها را حفظ کند و در نتیجه به علت افزایش تقاضا، تورم مجددا افزایش خواهد یافت بنابراین برای افرادی که به سرمایه دسترسی دارند ارزش دارد دلار را حتی وقتی گران هم می‌شود خریداری کنند. این انگیزه نرخ ارز را بالا‌تر برده و بار دیگر تورم انتظاری و امکان رکود تورمی را تشدید می‌کند و چون کشش قیمی صادرات و واردات پایین است این چرخه نخواهد شکست.

**چرا ایران، ونزوئلا نمی‌شود؟
این کارشناس مسائل اقتصادی با مرور تجارب ناگوار ونزوئلا و زیمباوه در برون‌رفت از بحران ارزی بیان کرد: در ونزوئلا تورم به یک میلیون درصد در سال نزدیک شد که علت آن چاپ پول است. مخالفان هیچ‌گونه سازشی با دولت نداشتند و دولت به ناچار با چاپ پول سعی کرد با حمایت از گروه‌های کم‌درآمد، اعتراض‌های ناشی از شرایط نابسامان اقتصادی را کنترل کند. در زیمباوه نیز حدود 10 سال پیش وضعیت به جایی رسید که تورم به نزدیک 80 میلیارد درصد نزیک شد و مردم برای امور روزانه از دلار آمریکا استفاده کردند و دولت به ناچار دلار را به عنوان پول ملی اعلام کرد. صالحی‌اصفهانی ادامه داد در ایران دولت و تصمیم‌گیران اصلی اجازه نخواهند داد چنین مسائلی رخ دهد و امید است با تغییرات اساسی در نحوه سیاست‌گذاری، کشور هزینه‌های کمتری برای خروج از بحران بپردازد.

** با بحران خداحافظی کنیم
صالحی‌اصفهانی، اختصاص بخشی از درآمدهای ارزی به نیازهای اساسی را راه حل کوتاه مدت مناسبی برای حفاظت از معیشت مردم در گروه‌های پایین دانست و ادامه داد لازم است سازوکارهای جداگانه‌ای برای حفظ حداقل درآمد تدوین شود.
وی نکته مهم سیاست‌گذاری را توجه به انگیزه‌ه‌ها دانست و افزود: در کوتاه مدت می‌توان با اتخاذ سیاست‌هایی که فضای سرمایه‌گذاری و تولید را بازتر، اطمینان‌بخش‌تر و دل‌گرم‌کننده‌تر می‌کنند، مسیر خروج از بحران را هموار کرد. همچنین تسریع و تعمیق اصلاح نظام بانکی، ثبات و شفافیت و پیش‌بینی‌پذیری در سیاست‌گذاری و عملکرد دولت، دسترسی بهتر و به‌هنگام به آمار اقتصادی و در نهایت، ایجاد درک عمیق‌تر نسبت به آثار مخرب تورم و اولویت دادن به کنترل آن، از دیگر راه‌کارهای کوتاه مدت پیشنهادی وی بودند.
این استاد اقتصاد در پایان سخنان خود این نکته را یادآور شد که مشکلات اقتصاد ایران محدود به چند زمینه نیست و نمی‌توان از دولت انتظار داشت به راحتی بتواند آن‌ها را مهار کند. با این حال، بهبود محیط کسب و کار با ایجاد اعتماد و انگیزه در میان تولیدکنندگان داخلی برای گسترش ظرفیت تولید، راه‌حل بلندمدتی است که لازمه آن نهادسازی و فرهنگ‌سازی در طول زمان خواهد بود.

گزارش از مریم السادات علم الهدی
*اداره کل اخبار چندرسانه ای* ایرناپلاس*
برچسب ها:

بازگشت به لیست اخبار اقتصادی

تحلیل های مرتبط

آیا بازار ثانویه زمینه ­ی بازگشت تعادل به اقتصاد را فراهم می آورد؟

آیا بازار ثانویه زمینه ­ی بازگشت تعادل به اقتصاد را فراهم می آورد؟

7 ماه پيش
سیاست اخیر دولت در خصوص ایجاد بازار ثانویه و تعمیق آن توانست در طی هفته های ­ی گذشته ثبات نسبی برای بازار ارز فراهم آورد اما تداوم آن نیازمند اهتمام و پافشاری مجریان بر مواضع خود در اجرای هرچه دقیق آن می ­باشد. ادامه مطلب...

نظرات کاربران

اگر عضو سایت هستید وارد شوید و در غیر اینصورت نام و ایمیل خود را وارد کنید


تحلیل های اقتصادی سرمایه دار

سایر آینده تورم و قیمت دلار
موضوع تورم بدون شک در حال حاضر مهم ترین دغدغه آحاد مختلف در جامعه به شمار می رود و حدس و گمان ها در خصوص پیش بینی میزان تورم در نیمه دوم سال 97 و سال 98 به موضوع داغ گفت و گوهای کارشناسان و حتی مردم عادی تبدیل شده است.
پیش بینی قیمت دلار در چندماه آینده
قیمت دلار تا کجا ادامه خواهد داشت؟عوامل موثر در کاهش یا افزایش قیمت ها چیست؟
سایر آیا بازار ثانویه زمینه ­ی بازگشت تعادل به اقتصاد را فراهم می آورد؟
سیاست اخیر دولت در خصوص ایجاد بازار ثانویه و تعمیق آن توانست در طی هفته های ­ی گذشته ثبات نسبی برای بازار ارز فراهم آورد اما تداوم آن نیازمند اهتمام و پافشاری مجریان بر مواضع خود در اجرای هرچه دقیق آن می ­باشد.
سایر امن‌ترین مکان‌ها برای در امان ماندن از بلایای طبیعی
اینفوگرافیک امن‌ترین مکان‌ها برای در امان ماندن از بلایای طبیعی مانند سیل و زلزله
پیش بینی قیمت طلا و ارز
پیش بینی بزرگان بازار از قیمت های طلا و سکه و ارز در ایران
روش سرمایه گذاری ارزشی چیست؟
یک نوع سرمایه گذاری است که در آن ارزش جنس یا سهم، ملاک خرید می باشد. روشهای مختلفی برای سرمایه گذاری وجود دارد که روش سرمایه گذاری بر اساس ارزش، از مهمترین روشها محسوب می شود.
بازار دلار علت اصلی گرانی سال 97 در ایران
علت گرانی روزهای اخیر چیست؟ دلیل تکرار گرانی ها در بازار چیست؟ قیمتها چرا هر چند سال جهش پیدا می کنند؟
سایر کالاهای سرمایه ای ، کالاهای واسطه ای و کالاهای مصرفی
در این مقاله به تعریف کالاهای واسطه ای ، کالاهای مصرفی و کالاهای سرمایه ای و اهمیت شناخت انواع کالاهای سرمایه ای در زندگی اقتصادی فردی می پردازیم. کالای سرمایه ای چیست؟ کالاهای مصرفی و واسطه ای کدامند؟
سایر سواد مالی؛ حلقه مفقوده اقتصاد خانواده ایرانی
شنیدن این جمله که "سفره های مردم هر روز کوچکتر می شوند" دیگر برایمان عادت شده گرچه علاج مشکلاتی از این قبیل، برنامه ریزی و تدبیر مسئولان کشور را می طلبد اما آیا تک تک افراد جامعه در بوجود آمدن یا حل این مشکل برای خودشان نقشی بازی نمی کنند؟ سواد مالی چیست؟ در این مقاله سواد مالی آموزش داده می شود.
اقتصاد بین الملل مردم آمریکا با برجام موافقند یا مخالف؟ +اینفوگرافی
ترامپ پس از کش و قوس های فراوان از برجام خارج شد. در این مقاله به بررسی درصد موافقین و مخالفین برجام بین مردم آمریکا پرداخته شده است.
بازار دلار دلار ، طلا و حل مشکل اقتصادی ؛چالشی بزرگ
چرا اقتصاددانان نمی توانند مشکلات اقتصادی را حل کنند ؟ سوالی که جواب آن پر از چالشهای گوناگون است و شاید هم اصلا نمیتوان جوابی برای آن بدست آورد .
بازار دلار پیش بینی دلار در پایان برجام
با توجه به خروج آمریکا از برجام و اینکه تا 90 روز آینده تحریمهای هسته ای باز میگردد . شاید پیش بینی نرخ دلار چندان هم سخت نباشد .
سایر برجام تمام
درحالی که انتظار میرفت در کنفرانس خبری دیشب ترامپ پس از اعلام مواضع خود تا شنبه صبر کند و سپس یه صورت رسمی از برجام خارج شود اما او دیشب این کار را یکسره کرد و رسما باعث خروج آمریکا از برجام شد و تمامی تحریمهای قبلی علیه ایران را بازگرداند .
بازار دلار دلار پس از برجام
درآستانه کنفرانس خبری ترامپ بد نیست به آینده دلار پس از برجام بپردازیم .
سایر سیاست آمریکا درباره برجام
ترامپ دیروز در توییتی اعلام کرده امشب سیست های خودرا دربارهه برجام اعلام خواهد کرد ؛ به هرحال امشب به نوعی آینده برجام معلوم میشود پس بی ربط هم نیت اگر به این پیش بینی بپردازیم که سیاست آمریکا چه خواهد بود .

پربازدیدترین اخبار اقتصادی

طلای آب شده سر و صدا به پا کرد!
ارزبری تولید هر دستگاه سمند چقدر است؟ ارزبری تولید هر دستگاه سمند چقدر است؟
بانک‌ها و صرافی‌ها، کد کارگزاری می‌گیرند
اکو فاقد استراتژی جامع منطقه ای برای گردشگری است
زنگ خطر برای مستاجران به صدا در آمد زنگ خطر برای مستاجران به صدا در آمد
تحریم‌ سپاه به گران شدن قیمت نفت منجر می‌شود تحریم‌ سپاه به گران شدن قیمت نفت منجر می‌شود
سیل 133 هزار میلیارد ریال به بخش کشاورزی خسار سیل 133 هزار میلیارد ریال به بخش کشاورزی خسارت زد
پیگیر افزایش مراوده های تجاری از کریدور دریای پیگیر افزایش مراوده های تجاری از کریدور دریایی بندرعباس هستیم
توسعه روابط تجاری و بانکی ایران با سویس و ترکیه
اکو فاقد استراتژی جامع منطقه ای برای گردشگری است
اکو فاقد استراتژی جامع منطقه ای برای گردشگری است
معاون وزیرصنعت: برای رونق تولید35 پروژه تعریف معاون وزیرصنعت: برای رونق تولید35 پروژه تعریف شده است
جامعه جهانی جلوی اقدام قهرامیز یکجانبه را بگیرد
سفیر قزاقستان:پیگیر افزایش مراودات تجاری از ک سفیر قزاقستان:پیگیر افزایش مراودات تجاری از کریدور بندرعباس هستیم
همتی بعد از دیدار با سفرای سوئیس و ترکیه چه گفت؟

جدیدترین اخبار اقتصادی روز

سازوکار تخصیص منابع صندوق توسعه ملی به سیل زدگان
150هزار میلیارد ریال وام ازدواج در کشور پرداخت شد
نوید تحول در روابط دیرینه ایران و پاکستان
اموال "رامک خودرو" توقیف شد
108 هزار میلیارد تومان در استان بوشهر سرمایه گذاری می شود
تحویل بیش از 1میلیون مسکن مهر در دولت تدبیر و امید
5400 نفر از ظرفیت های صنعتی و معدنی خراسان جنوبی بازدید کردند
دولت متعهد به پرداخت ۳۰هزار میلیارد تومان وام ازدواج است
فروش فوری محصولات سایپا به مناسبت نیمه شعبان
پرداخت سود سهام عدالت «سایر مشمولان» تا آخر هفته
قیمت طلا، سکه و ارز در روز شنبه
دلار هفته را با ثبات آغاز کرد
رونمایی از علت اصلی تورم در اقتصاد ایران
تولید تنها نماند - ژاله گرگانی*
410 میلیارد ریال برای احداث راه آهن میاندوآب - سقز مصوب شد