دوشنبه 2 مهر 1397

تهران چگونه از مذاکرات خزر نفع برد؟

دریاچه کاسپین (قزوین) که از سر بزرگی، دریا خوانده می‌شود، باز بر سر زبان‌هاست؛ آن هم با توافق ٥ همسایه‌اش بر سر دریا یا دریاچه بودن او. همسایگان این دریا به توافقی رسیده‌اند که در صورت کامل شدن، نه فقط بر هر یک از آنها و روابط هر یک با دیگر هم‌مرزان آبی، بلکه بر بسیاری از شرکای دورتر نیز اثر می‌گذارد. اقتصادهای پرشماری درگیر کاسپین هستند و مرور این وابستگی در آستانه توافقی تاریخی، خواندنی است.

بازار | اقتصاد آنلاین | 1 ماه پیش |8/15/2018 10:50:14 AM 1798 بازدید

تهران چگونه از مذاکرات خزر نفع برد؟

به گزارش اقتصادآنلاین، اعتماد نوشت: دریایی که چند فرهنگ گوناگون را گرد هم آورده، جز زیبایی و ذخایر زیستی‌اش، پولساز نیز هست. کاسپین که ما بیشتر خزرش می‌خوانیم، سرچشمه نفت و گاز و همین طور خاویار و ماهی است. علاوه بر اینها، گذرگاهی است برای تجارت همسایگان و حتی رفت ‌و آمد کشتی‌های باری و دارای موقعیتی استراتژیک. پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، پول درآوردن از دستکم ٤٨ میلیارد بشکه نفت و ٢٤٠ تریلیون متر مکعب گاز دریا دشوار بوده چراکه دید ذی‌نفعان، یکسان نبوده است.

گفته شده که کشورها بر سر ٩٠ درصد مسائل توافق کرده‌اند و همه به حل باقی قضایا امیدوارند. توافق یکشنبه گذشته به کاسپین موقعیت حقوقی می‌دهد و سرحدهای دریایی هر کشور را روشن می‌کند. مهم‌ترین رخداد دیگر این است که کشورها برای کشیدن خط لوله در این دریا تنها به رضایت کشور تحت‌تاثیر نیاز دارند و نه تمام کشورهای ساحلی. پس از نشست‌های ٢٠٠٢ عشق آباد، ٢٠٠٧ تهران، ٢٠١٠ باکو و ٢٠١٤ استرخان، شاید نشست قزاقستان دروازه موفقیت باشد. همه‌چیز بستگی به توافق نهایی بر سر دریا یا دریاچه بودن کاسپین داشت.

خزر با ٤٤٠ هزار کیلومتر مساحت و عمق بیشینه ١٠٢٥ متر، دسترسی به آب‌های آزاد ندارد و به لحاظ فنی دریا نیست اما بزرگ‌ترین محوطه آبی بسته در جهان است. قوانین درباره دریاچه‌ای با مرزهای بین‌المللی و دریای آزاد بسیار متفاوت است. دریاچه بودن حق استفاده ٢٠ درصدی به کشورها می‌دهد و دریا بودن، خط میانی را مورد نظر قرار می‌دهد. نتیجه مذاکرات، دریاچه دانستن با الگو گرفتن از قوانین آب‌های آزاد بود.

نفع اقتصاد ایران

توافق اگر نهایی شود، می‌تواند نویدبخش شرایط تازه باشد. ایران، روسیه، قزاقستان، ترکمنستان و آذربایجان با اصل توافق بر مسائل حقوقی از همین حالا شرکت‌های نفتی را به هوس انداخته‌اند. بازار ٤ تریلیون دلاری نفت و ٢ تریلیون دلاری گاز (به قیمت‌های فعلی) خزر، شوران، اکسون، شل و بریتیش پترولیوم را آماده رقابت با روس‌ها و دیگر بازیگران بزرگ جهانی برای کشف و استخراج منابع انرژی کرده است. پس از ٢٠ سال مذاکره، اگر مرزها به‌طور واضح مشخص شوند، امکان حضور بیشتر شرکت‌های خارجی فراهم می‌آید. خزر که قدیمی‌ترین منطقه تولیدکننده هیدورکربن جهان دانسته می‌شود، حدود ٤٨ میلیارد بشکه ذخایر اثبات شده دارد و ٢٩٢ تریلیون متر مکعب گاز را هم در بر گرفته است. تقریبا سه چهارم این ذخایر در ١٦٠ کیلومتری سواحل کشورها جای گرفته‌اند. توافق اخیر چارچوبی حقوقی برای به اشتراک گذاشتن دسترسی به این نواحی تعریف می‌کند.

این کنوانسیون ٥ امضایی توسعه برخی پروژه‌های نفت و گاز کاسپین شامل میدان‌های نفتی مورد مناقشه را تسهیل و درآمدها را افزایش خواهد داد. همچنین در صورت نهایی کردن توافق، عبور لوله‌های گاز از این دریا ساده می‌شود. توافق البته ضامن توسعه نیست، اما حذف‌کننده دسته‌ای از موانع موجود است.

توافقی که مرزهای آبی را مشخص بکند، کشیده شدن خط لوله میان دو کشور بدون امضای ٥ کشور را ممکن می‌کند که گامی بزرگ برای توافقات دوجانبه است. این ویژگی‌ای است که هر دو کشور تحریم شده منطقه یعنی ایران و روسیه خواستار آن بوده‌اند و انگار به آن می‌رسند. همچنین اجرای پروژه انتقال گاز از ترکمنستان به آذربایجان شدنی خواهد شد.

کنوانسیون امضاشده همچنین راه افزایش ترانزیت نفت را برای همه هموار می‌کند. متن آنچه اخیرا امضا شده فرمول اصلاح شده در شمال دریا را برای جنوب نیز ممکن خواهد کرد تا منازعات مالکیت میدان‌های جنوب نیز حل شود. یکی از این میدان‌ها که ممکن است خط میانه‌اش مشکل‌ساز شود، میدان سردار جنگل نام دارد که توسط ایران کشف شده است. تخمین‌ها نشان می‌دهد که ٢ میلیارد بشکه نفت در این میدان وجود دارد که حدود ٥٠٠ میلیون بشکه آن قابل استحصال است. تهران و باکو پیش‌تر تصمیم گرفته‌اند که ذخایر این میدان را دست‌نخورده نگه دارند تا توافقی حاصل شود و حالا گرچه این توافق راحت می‌شود، چالش‌هایی هنوز باقی است. در کل ایران می‌تواند از خزر نفت بسیاری به دست بیاورد که نیاز به قدرت‌افزایی سیاسی و دیپلماتیک دارد.

ایران در میدانی دیگر نیز با آذربایجان شریک است. کنوانسیون اخیر می‌تواند بر میدان البرز یا آلوف آذربایجانی هم تاثیر بگذارد. بریتیش پترولیوم حدود دو دهه پیش آماده همکاری با آذربایجان در این میدان بود اما با فشار ایران عقب نشست.

تردید‌های توافق

رونق تجارت همسایگان و هر کشوری با دیگر مناطق دنیا، کل منطقه را رونق خواهد داد؛ با این همه، توافق ابهام‌هایی نیز دارد. مشخص نیست که عشق‌آباد که تعهدی درازمدت به چین دارد، چقدر می‌تواند به غرب گاز صادر کند. صادرات به غرب نیازمند توافق‌های دوجانبه خواهد بود. همچنین این کشور ممکن است توسعه خط لوله چهارم به چین یا خط لوله ترکمنستان، افغانستان، پاکستان و هند را ترجیح دهد.

نکته دیگر اینکه فرآیند استفاده فرمول شمال در جنوب ممکن است زمان‌بر باشد چراکه چنان که اشاره شد در جنوب دریا سه میدان هست که ممکن است جزییات توافق بر سر آنها دشوار باشد.

همچنین باید توجه کرد که سیاست داخلی ترکمنستان درباره فرآوری گاز هم نامعلوم است. فعلا این کشور بر فرآوری گاز در خاک خود پافشاری دارد اما اجازه فرآوری گاز در بلوک یک میدان گوناشلی آذربایجان بسیار به صرفه‌تر است. اگر ترکمنستان و آذربایجان توافق کنند، ترکمنستان می‌تواند ٨ تا ١٠ میلیارد متر مکعب به آذربایجان صادر کند تا هم به مصرف داخلی برسد و هم به کریدور جنوب به سوی اروپا برود.

آب و سیاست

این توافق پیامدهای سیاسی قابل توجهی خواهد داشت. دریای کاسپین از نظر ذخایر نفت به ثروتمندی خلیج فارس نیست اما می‌تواند تاثیر خاورمیانه نفتی را در تصمیم‌گیری‌های استراتژیک کاهش دهد. با توجه به همسایگان خزر و راه ورود آن به اروپا، خزر همین حالا هم اهمیت استراتژیک دارد.

بر اساس گزارش‌ها، ٣ کشور از متحدان دور و نزدیک امریکا که در ظاهر با روسیه گرم نگرفته‌اند، در مذاکرات محرمانه با امریکا به دنبال امتیاز گرفتن هستند و نزدیکی آنها به امریکا یک داستان دیگر توافق اخیر است.

از سوی دیگر این توافق از آنجا که نیاز به امضای ٥ کشور در قراردادها را حذف می‌کند، تجارت ایران و روسیه را بدون درگیر کردن کشورهای پایبند به تحریم هر دو طرف، ساده‌تر می‌کند.

همچنین انرژی اروپا و خط لوله‌هایی چند، از توافق نهایی این ٥ کشور متاثر خواهند شد. مجوز حضور نظامی تنها برای کشورهای ساحلی که حضور ناتو را منتفی می‌کند از دیگر جوانب مهم قرارداد است.

این دریاچه، نامی ایرانی دارد و امید به کسب درآمد از آن حالا امید ایرانیان است.

برچسب ها:

بازگشت به لیست اخبار اقتصادی

نظرات کاربران

اگر عضو سایت هستید وارد شوید و در غیر اینصورت نام و ایمیل خود را وارد کنید


تحلیل های اقتصادی سرمایه دار

پیش بینی قیمت دلار در چندماه آینده
قیمت دلار تا کجا ادامه خواهد داشت؟عوامل موثر در کاهش یا افزایش قیمت ها چیست؟
سایر آیا بازار ثانویه زمینه ­ی بازگشت تعادل به اقتصاد را فراهم می آورد؟
سیاست اخیر دولت در خصوص ایجاد بازار ثانویه و تعمیق آن توانست در طی هفته های ­ی گذشته ثبات نسبی برای بازار ارز فراهم آورد اما تداوم آن نیازمند اهتمام و پافشاری مجریان بر مواضع خود در اجرای هرچه دقیق آن می ­باشد.
سایر امن‌ترین مکان‌ها برای در امان ماندن از بلایای طبیعی
اینفوگرافیک امن‌ترین مکان‌ها برای در امان ماندن از بلایای طبیعی مانند سیل و زلزله
پیش بینی قیمت طلا و ارز
پیش بینی بزرگان بازار از قیمت های طلا و سکه و ارز در ایران
روش سرمایه گذاری ارزشی چیست؟
یک نوع سرمایه گذاری است که در آن ارزش جنس یا سهم، ملاک خرید می باشد. روشهای مختلفی برای سرمایه گذاری وجود دارد که روش سرمایه گذاری بر اساس ارزش، از مهمترین روشها محسوب می شود.
بازار دلار علت اصلی گرانی سال 97 در ایران
علت گرانی روزهای اخیر چیست؟ دلیل تکرار گرانی ها در بازار چیست؟ قیمتها چرا هر چند سال جهش پیدا می کنند؟
سایر کالاهای سرمایه ای ، کالاهای واسطه ای و کالاهای مصرفی
در این مقاله به تعریف کالاهای واسطه ای ، کالاهای مصرفی و کالاهای سرمایه ای و اهمیت شناخت انواع کالاهای سرمایه ای در زندگی اقتصادی فردی می پردازیم. کالای سرمایه ای چیست؟ کالاهای مصرفی و واسطه ای کدامند؟
سایر سواد مالی؛ حلقه مفقوده اقتصاد خانواده ایرانی
شنیدن این جمله که "سفره های مردم هر روز کوچکتر می شوند" دیگر برایمان عادت شده گرچه علاج مشکلاتی از این قبیل، برنامه ریزی و تدبیر مسئولان کشور را می طلبد اما آیا تک تک افراد جامعه در بوجود آمدن یا حل این مشکل برای خودشان نقشی بازی نمی کنند؟ سواد مالی چیست؟ در این مقاله سواد مالی آموزش داده می شود.
اقتصاد بین الملل مردم آمریکا با برجام موافقند یا مخالف؟ +اینفوگرافی
ترامپ پس از کش و قوس های فراوان از برجام خارج شد. در این مقاله به بررسی درصد موافقین و مخالفین برجام بین مردم آمریکا پرداخته شده است.
بازار دلار دلار ، طلا و حل مشکل اقتصادی ؛چالشی بزرگ
چرا اقتصاددانان نمی توانند مشکلات اقتصادی را حل کنند ؟ سوالی که جواب آن پر از چالشهای گوناگون است و شاید هم اصلا نمیتوان جوابی برای آن بدست آورد .
بازار دلار پیش بینی دلار در پایان برجام
با توجه به خروج آمریکا از برجام و اینکه تا 90 روز آینده تحریمهای هسته ای باز میگردد . شاید پیش بینی نرخ دلار چندان هم سخت نباشد .
سایر برجام تمام
درحالی که انتظار میرفت در کنفرانس خبری دیشب ترامپ پس از اعلام مواضع خود تا شنبه صبر کند و سپس یه صورت رسمی از برجام خارج شود اما او دیشب این کار را یکسره کرد و رسما باعث خروج آمریکا از برجام شد و تمامی تحریمهای قبلی علیه ایران را بازگرداند .
بازار دلار دلار پس از برجام
درآستانه کنفرانس خبری ترامپ بد نیست به آینده دلار پس از برجام بپردازیم .
سایر سیاست آمریکا درباره برجام
ترامپ دیروز در توییتی اعلام کرده امشب سیست های خودرا دربارهه برجام اعلام خواهد کرد ؛ به هرحال امشب به نوعی آینده برجام معلوم میشود پس بی ربط هم نیت اگر به این پیش بینی بپردازیم که سیاست آمریکا چه خواهد بود .
قیمت دلار، تهدید ترامپ و تشنج در فضای کسب و کار کشور
با توجه به حوادث عجیب رخ داده در 10 روز گذشته میتوان گفت یکی پر تنش ترین ماه های 40 سال اخیر را تجربه کردیم .

پربازدیدترین اخبار اقتصادی

پیش‌بینی یک اقتصاددان از تضعیف دلار در آینده
پیش بینی عملکرد مستحکم برای طلا تا پایان امسا پیش بینی عملکرد مستحکم برای طلا تا پایان امسال/ 2عامل موثر بر قیمت طلا در کوتاه مدت
دلیل نگرانی بانک‌های آمریکایی از قطع شدن دسترسی ایران به سوئیفت چیست؟
افت دلار به پایین‌ترین قیمت در ۲ ماه اخیر افت دلار به پایین‌ترین قیمت در ۲ ماه اخیر
در بازار ارز چه می‌گذرد؟
افزایش ۱۷ درصدی قیمت خودروها به تصویب می‌رسد؟
کلاهبرداری ۱۵هزار میلیارد تومانی از خریدوفروش کلاهبرداری ۱۵هزار میلیارد تومانی از خریدوفروش سکه!
 رکود گریبان‌گیر بازار مسکن خواهد بود/ مسکن ا رکود گریبان‌گیر بازار مسکن خواهد بود/ مسکن اجتماعی، تنها راه‌حل این بحران
مردم برای دلار گران هول می‌زنند
روایت وزیر بازرگانی هاشمی از روزهای سخت روایت وزیر بازرگانی هاشمی از روزهای سخت
ارزان‌ترین کشورها برای سفرهای طولانی/ ایران در صدر
پیش‌بینی رئیس کل بانک مرکزی در مورد کاهش قیمت ارز
مهار نقدینگی آری، افزایش نرخ سود خیر
مردم برای دلار گران هول می‌زنند مردم برای دلار گران هول می‌زنند
تثبیت ۵۰۰ هزار شغل در سال ۹۶

جدیدترین اخبار اقتصادی روز

پتروشیمی‌ها چقدر ارز و با چه نرخی به نیما آوردند؟
روسیه: اوپک به وضعیت تولید نفت ایران توجه دارد
دهه اول محرم هم تمام شد اما گوشت ارزان نشد!
تصمیم گیری دولت درخصوص مشکلات مربوط به تسهیلات مسکن مهر
42 درصد اشتغالزایی البرز در بخش صنعت است
دبیرکل اوپک: این سازمان نه انحصاری است و نه یک کارتل
وزارت صنعت تیتر یک شد!
صادرکنندگان خصوصی لغو مصوبه پیمان سپاری ارزی را خواستار شدند
مردم برای دلار گران هول می‌زنند
کاری واجب تر از بهبود فضای کسب و کار نداریم
اوپک نه یک انحصار و نه یک کارتل است
شهرک صنعتی بهشهر، تبدیل به شهرک ارواح شد
هوشمندی سیستم تشخیص چهره Huawei nova 3 در پرداخت‌های بانکی
ارائه اطلاعات صرافی‌ها باعث افزایش قیمت ارز شد
بازگشت ارز حاصل از صادرات برای فرش دستباف 7ماهه شد