آیا دلار تک نرخی خواهد ماند؟

 در شرایطی این خبر در صدر خبرگزاریها قرار گرفت  که بازار ارز در روزهای اخیر جولانگاه نرخ‌های بالا و متفاوت قیمت دلار گردیده بود ، و به یکباره دولت با تصمیمی انقلابی اعلام  به یکسان‌سازی نرخ ارز نمود ، و تمام مخاطبان ارزی را غافلگیر نمود.در زمانی که بازار ارز روزهای پرتنشی را پشت سر می گذاشت و همانند مسابقات وزنه برداری  با ثبت رکوردهای بالا باعث هیجان بین افراد مختلف جامعه گردیده بود . بیکباره و با اعلام معاون اول رئیس‌جمهوری نشان از سقوط به یکباره دلار تا ٢٠٠٠ تومان داد تا پایانی بر دو نرخی بودن قیمت ارز در ایران باشد . براساس این تصمیم واز سه شنبه ۲۱ فروردین‌ماه ۱۳۹۷ دلار در بازار ایران تک ‌رقمی گردید. و با اعلام دولت هیچ نرخی به غیر از 4200 تومان به رسمیت شناخته نمی شود و قاچاق محسوب می گردد و نیروهای امنیتی با آن یرخورد خواهند نمود.

 

تجربیات گذشته

تا پیش از این، سیستم ارزی کشور بعد از انقلاب دو بار تجربه یکسان سازی نرخ ارز را داشته است؛ تجربه نخست که در دولت سازندگی روی داد، که بانک مرکزی در آن زمان قیمت دلار را به حدود قیمت 175 تومان رساند اما به شکست انجامید بدلیل پیش بینی نکردن بازپرداخت بدهی های ارزی کشور  که در پایان جنگ واردات زیادی انجام شده بود. و همینطور بدلیل تحریمهای کشورهای غربی دولت نیز در شرایط مناسب منابع ارزی قرار نداشت و این قیمت گذاری با شرایط روز اقتصاد ایران نیز مطابقت نداشت.
دومین بار سیستم تک نرخی در دولت اصلاحات صورت پذیرفت و با بهره گیری از تجارب دوره پیش و پیش بینی لازم از منابع و مصارف ارزی کشور و نیز مدیریت بدهی ها و تعهدات خارجی، با موفقیت نسبی صورت پذیرفت اما بحران ارزی که با شروع دهه 90شمسی به دلیل تشدید تحریها و اشتباهات پی در پی مدیریتی در دولت بر سر کار باعث گردید نرخ ارز افزایشی چهار برابری داشته و دوباره به حالت دو نرخی (چند نرخی) در آن زمان برسد.

 

بیشتر بخوانیم : برندگان و بازندگان دلار دو نرخی چه کسانی هستند؟

 

آیا دولت پیش بینی تک نرخی نمودن ارز را کرده است؟

یکسان سازی نرخ ارز از اهداف برنامه های دولت در سال 92 بود که با اجرای برجام آن را به مقام عمل نزدیک تر کرد.

اما دولت با داشتن منابع ارزی کافی بدلیل محدودیتهای بین المللی در زمینه بانکی و کارشکنی امریکا در اجرای برجام از تک نرخی کردن قیمت دلار خود داری می نمود.
اما با شروع نوسانات شدید ارزی در سه ماه گذشته دولت را بر آن داشت تا  تصمیم نهایی خود را در این زمینه بگیرد.
در شش سال گذشته دولت با ایجاد زیرساخت های مورد نیاز اجرای این یکسان سازی همچون کاستن از کالاها و خدمات مشمول ارز دولتی، طراحی سیستم شناسایی و تامین ارز، طراحی سامانه نیما برای تامین مصارف ارزی، آزادسازی خرید و فروش ارز به نرخ آزاد در شبکه بانکی به تدریج آمادگی خود را برای اجرایی کردن این برنامه از خود نشان داده است.

بیشتر بخوانیم : تاثیر برجام (توافق هسته‌ای ایران و 1+5) بر صنعت گردشگری ایران [اینفوگرافی]


تک نرخی نمودن ارز به نفع  تولید ملی است؟

در سالی که با شعار حمایت از کالای ایرانی از سوی مقام معظم رهبری آغاز گردیده ، تصمیم دولت در پایان دادن به دو نرخی بودن قیمت دلار تصمیمی شجاعانه و آزمونی بزرگ برای مدیریت اقتصاد کلان کشورخواهد بود.
یکسان سازی نرخ ارز بهترین راه برای حمایت از تولید و صادرات است اما باید پذیرفت که عبور از ارز یارانه ای و تن دادن به بازار، بیش از آنکه صادرات کشور را متحول کند، بر تولید موثر است.
طبق آمارهای گمرک ایران، از حدود 47 میلیارد دلار صادرات غیرنفتی کشور، پتروشیمی ها، مواد معدنی و خام سهم عمده ای از سبد صادراتی کشور دارند یعنی اینکه واقعی کردن نرخ ارز آنگونه که برخی مدعی می شوند، صادرات کشور را جهش نمی دهد همانطور که در این سالها با وجود چند برابر شدن نرخ دلار، تغییر محسوسی در ترکیب سبد صادراتی ایران و بازارهای هدف رخ نداده است.
اما در حوزه تولید، این یکسان سازی نمود بیشتری خواهد داشت زیرا کالای تولیدشده امکان رقابت را در مقابل کالای خارجی خواهد یافت و حداقل حسن آن این است که مصرف کننده ایرانی در شرایط قیمتی برابر، کالای مورد نظر خود را انتخاب می کند.