پیش بینی قیمت دلار در سال 97 و آینده تحریم های ترامپ

برای پیش بینی قیمت دلار در ایران باید از تعاملات سیاسی هم سر درآورد. خاطره افزایش تساعدی قیمت دلار در دولت قبلی، هنوز از ذهن ایرانی ها فراموش نشده است. در سالهای اولیه تحریم هسته ای، مسئولان تصور می کردند تحریم تاثیر زیادی بر اقتصاد ما ندارد اما به فاصله اندکی این سیاست ها تغییر یافت. سیاسیون ایران بعد از کسب تجربه ، اما اکنون عکس العمل ها منطقی تری دارند و حتی شاهد افزایش ذخیره صندوق ارزی برای روزهای سخت آینده هستیم. ترسی که از روزهای سخت داریم باعث شده هم سیاست خارجیمان بهتر شود و هم توشه راهمان.

ترامپ گفته که دیگر زیر بار برجام نخواهد رفت و آخرین باری بوده تعلیق تحریم های ایران را تایید کرده است. نتیجتا هرچه به اردیبهشت ماه نزدیک شویم تلاطم بیشتری در بازار ارز پیش بینی می شود. برخی کارشناسان حرف های دونالد ترامپ را پوچ و توخالی می دانند، و می گویند بیشتر جنبه تبلیغاتی و غیر عملی دارد. بسیار خوب، ولی بهرحال سیاستی است که جواب می دهد و ضربه های خودش را به اقتصاد ایران خواهد زد. به نظر نگارنده سیاستهای ترامپ، سیاستهای باخت-باخت است و کسی سود می کند که اصلا کاری به کار او نداشته باشد.

بیشتر بخوانیم:  آیا هنوز توصیه می‌کنید دلار نخریم؟!

بیشتر بخوانیم: میراث اقتصادی سال‌۹۶ برای سال جدید

تلاطم در بازار ارز، مخصوصا قبل از تصمیم ترامپ ، اجتناب ناپذیر است. اما می توان گفت آینده نرخ دلار در سال 97 با خود این تصمیم، ارتباط خواهد داشت. در صورت اعمال تحریم های جدید ، افزایش قیمت دلار پیش بینی می شود. شاید دلیل اصلی این امر ضعیف بودن پایه اقتصاد ایران باشد. اقتصادی که به نفت وابستگی شدیدی دارد. اقتصادی که درگیر قوانین قدیمی و دست و پا گیر زیادی برای تولید کنندگان است. و از همه بدتر درگیر فساد علنی است. در اقتصاد، یک فساد -هر چند یک رشوه کوچک- یعنی ورشکستگی یک تولید کننده. بهر حال مسئولان اقتصادی ما هم این موضوع را درک کرده اند و می دانند که در صورت افزایش تحریمها شرایط بدتر خواهد شد. البته نکته مهم بعد از شروع تحریمهای جدید ، نحوه تعامل سایر کشورها با ایران است. اگر کشورهای اروپایی و یا شورای امنیت با ترامپ در تحریمها همکاری نمایند، تاثیر تحریمها به مراتب بیشتر خواهد بود.

به جز مساله تحریم آمریکا، عوامل موثر دیگر بر روی قیمت دلار در سال 97 عبارتند از:

  1. به نظر میرسد سیاست ذخیره ارزی ایران در سال 96 نسبتا خوب بوده و ذخیره ارزی برای عبور از بحرانها وجود دارد. البته با توجه به نبود آمار قابل اطمینان، نمی توان دقیق سخن گفت اما چون قبلا احتمال تحریم ایران چندین بار مطرح شده، ایران آمادگی لازم برای مقابله را فراهم کرده و محدودیت هایی در ارائه ارز اضافه بر سازمان گذاشته است. شاید دلیل اصلی افزایش دلار تا 5 هزار تومان هم همین ذخیره ارز بوده است.
  2. سیاست های بانک مرکزی تاثیر مستقیمی در نوسانات ارز دارد. سیاست هایی که متاسفانه شفاف نیستند و مهمتر اینکه همیشه ثبات ندارند. باید دید در سال 97 این سیاست ها به چه ترتیبی پیش خواهد رفت و آیا همانند سال 96 خواهد بود؟
  3. یکسان سازی نرخ ارز مساله مهمی است که تا عملی شدن فاصله زیادی دارد و گامهای زیادی جهت فراهم ساختن زیرساخت های آن انجام داد.  تعدیل نرخ ارز لازمه انجام چنین کاری در اقتصاد هست. اثرات کوتاه مدت این اقدامات افزایش نرخ دلار خواهد بود.
  4. اعتراضات دی ماه 96 هم بر قیمت دلار تاثیر داشت. مخصوصا فیلتر شدن کوتاه مدت برخی شبکه های اجتماعی که ضررهایی به برخی تولید کنندگان زد. اینگونه اتفاقات ثبات اقتصادی را خدشه دار می کند و سرمایه گذاران ترجیح می دهند که سرمایه های خود را به خارج از ایران منتقل کنند. با توجه به اینکه احتمال ادامه اعتراضات در سالهای آتی وجود دارد (مگر اینکه با سرعت بیشتری به اعتراضات رسیدگی شود) ریسک ورود سرمایه و ارز به ایران بالا رفته است. در نتیجه این مورد اهرمی برای افزایش قیمت دلار خواهد بود.
  5. وضعیت بانکها نیز مطلوب نمی باشد. احتمال ضرردهی بانکها در سال 97 وجود دارد. خصولتی سازی بانکها، بنگاهداری بانکها، عدم اعتماد به شبکه بانکی و تحریمها از جمله مواردی هستند که شبکه بانکی را متضرر کرده اند. وقتی سیستم پولی یک کشور دچار مشکل گردید، احتمال انتقال سرمایه به بقیه بازارها وجود دارد.
  6. کسری بودجه و روشهای تامین کسری نیز از مسائل تاثیرگذار بر قیمت دلار در سال 97 است. در حال حاضر سازمانهای دولتی و شبه دولتی بسیاری هستند که کسری بودجه بالایی دارند. به عنوان مثال می توان به مساله استعفای آقای نجفی از شهرداری تهران بخاطر این بدهی ها اشاره کرد. کسری بودجه اگر مستقیما به تولید فشار بیاورد باعث رشد قیمت ارز می شود.

بیشتر بخوانیم: دلار باز هم گران می‌شود؟

در نهایت می توان با بررسی این موارد به این نتیجه رسید که سال 97 قیمت ارز نوسانات زیادی خواهد داشت. اگر سیاست های بین المللی مناسبی نداشته باشیم ممکن است قیمت دلار بزودی به 6000 تا 7000  تومان و حتی بیشتر برسد. همه موارد ذکر شده دارای راه حل های منطقی هستند و اصلی ترین این راه حل ها حمایت از تولید ملی و جلوگیری از فساد است که نیازمند تلاش مضاعف همه سازمانها علی الخصوص قوه قضائیه هست. اما اگر تلاش جدی صورت نپذیرد شاهد رشد شتابان قیمت ارز خواهیم بود.