فرصت‌های سرمایه‌گذاری در ایران - بازار خودرو

یکی از سوالات کلیدی هر اقتصادی، یافتن فرصت‌ها و خلاءهای سرمایه‌گذاری است. در این مطلب سعی شده با بیان مزایای بازار خودرو ایران، فرصت‌های سرمایه‌گذاری در این بازار به تفصیل بیان شود.

مشکلات بوجود آمده برای صنعت خودرو در جهان باعث شد که برخی از شرکت‌های معتبر بخشی از فرآیند تولید خود را به کشورهای دیگری نظیر چین و هند منتقل کنند و از این طریق خود را از ورشکستگی نجات دهند. اما با پشت سر گذاشتن بحران و هجوم این خودروسازان به چین، این احتمال می‌رود که چین توان مقابله با شوک‌های اقتصادی را از دست بدهد و مشکلات رشد تورم و افزایش قیمت ملک باعث تخریب زیرساخت‌های اقتصادی این کشور شود. از این‌رو بهتر است شرکت‌های بزرگ تمامی سرمایه‌گذاری‌های خود را معطوف به چند کشور نکنند و به جای آن با پراکندگی کارخانه‌ها در کشورهای متعدد، احتمال مواجهه با بحران مجدد را کاهش دهند.

 

موقعیت جغرافیایی و منابع اولیه

کشور ایران از یک سو به‌دلیل دارا بودن منابع طبیعی فراوان، و از سوی دیگر به دلیل موقعیت جغرافیایی (دسترسی به دریای آزاد و دریای شمال و بازار کشورهای شمالی)، یکی از مکان‌های جغرافیایی مناسب برای سرمایه‌گذاری خارجی محسوب می‌شود. وجود منابع طبیعی فراوان نه‌تنها دسترسی خودروساز به مواد اولیه را آسان کرده، بلکه ایران را از یک کشور برپایه مالیات به کشوری متکی به منابع تبدیل کرده است. همین موضوع سبب شده تا نرخ مالیات در ایران نسبت به سایر کشورهای جهان پایین باشد. بنابراین تولید در ایران می‌تواند با نرخ پایین مالیات صورت گیرد و در نتیجه حاشیه سود را افزایش دهد. همچنین مکان جغرافیایی ایران به گونه‌ای است که با دسترسی به ناوگان حمل و نقل بین‌المللی در مسیر بین شرق و غرب جهان، صادرات به‌شدت تسهیل می‌شود.

بیشتر بخوانیم: بازار خودرو ایران، انحصاری یا رقابتی؟

 

زیرساخت‌های صنعتی و حمایت‌های دولت

ایران در بخش خودرو از زیرساخت‌های مناسبی برخوردار است. شرکت‌های خودروسازی فعال در ایران زیرساخت‌های لازم را فراهم کرده‌اند، اما این خودروسازان از تکنولويی بالایی در فرآیند تولید استفاده نمی‌کنند.

صنعت خودرو در ایران از کیفیت بالایی برخوردار نیست. انحصار چندجانبه در تولیدات داخل از یک سو و ممنوعیت و یا تعرفه بالای واردات از سوی دیگر سبب ناکارایی بخش تولید خودرو شده است. تولیدات خودرو در داخل، بیشتر در رده خودروهای ارزان قیمت و با کیفیت پایین قرار دارد. خریداران نیز یا مجبورند از این محصولات استفاده کنند و یا باید به خودروهای وارداتی روی آورند. اما واردات خودرو در ایران با تعرفه بالا انجام می‌شود و قیمت خودروهای وارداتی بعد از ورود به شدت افزایش می‌یابد. در نتیجه، عده‌ی زیادی از مردم توانایی خرید خودروی وارداتی را نخواهند داشت. همین موضوع سبب شده بین قیمت خودروهای تولید داخل و خودروهای وارداتی شکافی ایجاد شود. حد فاصل این شکاف با عرضه مناسب خودرو همراه نشده است و خانوارهای با درآمد متوسط انتخاب‌های مناسبی برای خرید خودرو ندارند. در چند سال اخیر با ورود خودروهای نه‌چندان باکیفیت چینی به بازار، بخشی از این شکاف پر شده اما هنوز بخش زیادی از تقاضای این بخش بی‌پاسخ مانده است. این خلا تولید فرصت مناسبی را برای کسب سود سرمایه‌گذاران در این بخش ایجاد می‌کند.

 

نبود پلت‌فرم مناسب

در حال حاضر خودروسازان ایرانی توانایی طراحی و ساخت پلت‌فرم را ندارد. از این جهت برای تولیدات خود نیازمند مشارکت انتفاعی (joint venture) با سایر خودروسازان نظیر پژو، رنو، سیتروئن، فولکس واگن، نیسان، تویوتا، کیا موتورز و ... هستند. این شرکت‌ها پلت‌فرم را در اختیار خودروسازان ایرانی قرار می‌دهند و از امکانات آنان برای تولید استفاده می‌کنند. از طریق این مشارکت، شرکای خارجی به بازار ایران دسترسی پیدا کرده و می‌توانند تقاضای بازار ایران را در جذب کنند و شرکای ایرانی نیز هم یک پلت‌فرم مناسب به‌دست می‌آورند و هم به تکنولوژی تولید دسترسی پیدا کنند.

یک سرمایه‌گذار توانمند می‌تواند با استفاده از یک پلت‌فرم مناسب سهم زیادی از بازار ایران را به سمت خود جذب کند. این پلت‌فرم باید جای محصولات نه‌چندان باکیفیت ساخت ایران بنشیند. اگر پلت‌فرم خودرویی زیباتر، نرم‌تر و قابل اطمینان با یک برند معتبر عرضه کند، با استقبال بسیار بالایی روبرو خواهد شد و در نتیجه سهم زیادی از بازار را جذب خواهد کرد. بنابراین خلا تولید در بازار ایران به معنی فرصت مطرح است.

بیشتر بخوانیم: بررسی بازار خودرو: از گذشته تا حال

 

استفاده از تقاضاهای بالقوه

ناوگان تاکسی‌رانی، اتوبوس‌رانی، کامیون‌ها و مینی‌بوس‌های ایران نیز همگی فرسوده هستند. یک سرمایه‌گذار با توجه به امکانات خود می‌تواند بر روی این بخش نیز سرمایه‌گذاری کند و سامانه حمل و نقل ایران را به روز کند. از این راه برای تقاضاهای بدون پاسخ موجود، عرضه مناسب را فراهم کرده و بازار مناسبی برای محصولات خود به وجود می‌آورد.

 

استفاده از ظرفیت‌های تولیدی ایران

سرمایه‌گذاری همچنین می‌تواند در بخش‌های مختلفی صورت گیرد. نحوه سرمایه‌گذاری به دید سرمایه‌گذار بستگی دارد. ممکن است نگاه سرمایه‌گذار به توان ساخت داخل در ایران باشد. در حال حاضر برخی خودروسازان ایرانی زیر 40 درصد ظرفیت خود تولید می‌کنند و همگی دچار مشکل هستند. می‌توان با تزریق سرمایه‌ به این خودروسازان و یا کسب مالکیت آنها به این سازندگان کمک کرد.

شاید نگاه سرمایه‌گذار به استفاده از قطعه‌سازان توانمند در ایران باشد. سرمایه‌گذاری می‌تواند به‌گونه‌ای صورت گیرد که با قطعه‌سازان ارزان قیمت داخل ایران شراکت کرد تا قطعه‌سازان، قطعات مورد نیاز شرکت‌های خارجی را  با قیمتی ارزان تامین کنند. در ادامه می‌توان این قطعات تولیدشده را در داخل مونتاژ کرد و یا قطعات تولید شده را به خارج از ایران صادر کرد و مونتاژ در خارج از ایران انجام شود. در حال حاضر به دلیل مزیت‌های معدن و سنگ‌آهن و تجربه‌های موجود، قطعه‌سازان ایرانی به خوبی توانایی تولید قطعاتی را دارند که نیاز به دانش و فناوری زیادی ندارد.  

علاوه بر انگیزه‌های سرمایه‌گذاری بیان شده، ممکن است انگیزه سرمایه‌گذار استفاده از ظرفیت‌های تولید ایران برای صادرات باشد. نیروی کار در ایران به‌نسبت سایر کشورها بسیار ارزان است. بر اساس قانون کار، حداقل دستمزد در ایران ماهانه 930 هزار تومان، تقریبا معادل 230 دلار آمریکا است. این رقم در آمریکا تقریبا معادل 1,257 دلار است. همچنین به دلیل وسعت جغرافیایی کشور ایران، هزینه اجاره و یا خرید زمین نیز کم است. بنایراین می‌توان با کمک‌های دانش‌محور، با خودروسازان موجود در ایران شراکت کرد و با استفاده از نیروی کار ارزان و منابع در دسترس، در ایران تولید کرد. در خاورمیانه خودروسازان بزرگی که توانایی رقابت با صنعت خودروی ایران را داشته باشند، وجود ندارد. می‌توان یکی از اهداف سرمایه‌گذاری را جذب تقاضاهای موجود در بازارهای خاورمیانه قرار داد.

نتیجه اینکه ورود فناوری به صنعت خودروی ایران می‌تواند رشد سریع این صنعت را رقم زند و در مجموع سرمایه‌گذاری را در صنعت خودرویی ایران پرسود و توجیح‌پذیر کند.