در بخش اول این مقاله، به بررسی بخش‌های بازار طلا در ایران پرداختیم. همچنین در این بخش بیان شد که یکی از مهمترین ویژگی‌های طلا، قدرت پوشش‌دهندگی است؛ به این معنی که می‌توان با تبدیل دارایی‌ها به طلا از تغییر ارزش آن در بلندمدت جلوگیری کرد.

علاوه بر این، در بخش اول این مقاله به این موضوع اشاره شد که رفتار قیمت سکه تمام‌بهار آزادی متاثر از رفتار قیمت دلار بوده است. در این بخش به بررسی بیشتر این موضوع خواهیم پرداخت.

همان‌طور که اشاره شد، بین سال‌های 1390 و 1393 قیمت حقیقی سکه تمام‌بهار آزادی افزایش چشمگیری داشت و به بالاترین مقدار خود طی 20 سال اخیر رسید. نمودار 1 قیمت دلار و قیمت سکه بهار آزادی را با یکدیگر مقایسه می‌کند.

منبع: محاسبات نگارنده

همانطور که در این نمودار مشاهده می‌شود، بعد از حداکثر شدن قیمت سکه بهار آزادی و دلار (هر دو در تاریخ 14/11/1391 به بیشترین مقدار خود رسیده‌اند)، هر دو قیمت شروع به کاهش کرده‌اند، اما درصد کاهش قیمت سکه بهار آزادی بیشتر از درصد کاهش قیمت دلار بوده است. دلیل این امر را می‌توان در نمودار 2 جستجو کرد. نمودار 2 قیمت یک سکه بهار آزادی (ریال) را با قیمت جهانی یک اونس طلا (دلار) مقایسه کرده است. برای مقایسه بهتر، قیمت‌ها بین صفر تا یک نرمال شده‌اند.

منبع: محاسبات نگارنده؛ کواندل

بر اساس این نمودار قیمت جهانی طلا از اوایل مهرماه 1391 به‌شدت شروع به کاهش کرد و این کاهش قیمت تا اواسط تیرماه 1392 ادامه داشت. طی این دوره قیمت یک اونس طلای جهانی از 5/1.778 دلار در 11 مهرماه 1391 به 5/1,225 دلار در 17 تیرماه 1392 رسید. کاهش قیمت جهانی طلا در کنار کاهش قیمت دلار سبب شد تا شدت کاهش قیمت سکه بهار آزادی بیشتر از کاهش قیمت دلار باشد. علاوه بر این، ثبات در بازارهای مالی نیز نااطمینانی را در اقتصاد کاهش و تقاضا برای سکه بهار آزادی را کم کرد. این موضوع نیز سبب شد تا قیمت آن بیشتر کاهش یابد.

اگرچه بررسی روند بلندمدت یک متغیر رفتار این متغیر را بهتر نشان می‌دهد، اما تحلیل روند کوتاه‌مدت نیز می‌تواند اطلاعات مفیدی در اختیار محقق قرار دهد. نمودار 3 روند قیمت سکه بهار آزادی طرح جدید در سال 1394 را نشان می‌دهد. انتخاب سال 1394 به دلیل وقوع اتفاقات مهم در آن سال است و می‌تواند معیار خوبی برای تحلیل‌های ما باشد. اطلاعات این نمودار در تواتر روزانه بوده و قیمت بازار آزاد را نشان می‌دهد.

منبع: محاسبات نگارنده

در بررسی اولیه این نمودار، به‌نظر می‌رسد اتفاقات مهم سیاسی-اقتصادی داخل کشور تاثیر مستقیمی بر قیمت سکه بهار آزادی نداشته است، اما نکته‌ای که در اینجا باید به آن توجه کرد قیمت طلای جهانی است. محاسبات نگارنده نشان می‌دهد همبستگی بین قیمت سکه بهار آزادی و طلای جهانی طی دوره مورد بررسی 93 درصد بوده است. از این رو به‌نظر می‌رسد قیمت جهانی طلا تاثیر زیادی بر قیمت سکه بهار آزادی داشته باشد. با این حال اتفاقات سیاسی-اقتصادی داخل کشور از کانال نرخ دلار بر قیمت سکه بهار آزادی اثرگذار خواهند بود، زیرا برای تبدیل قیمت جهانی طلا به ریال از نرخ برابری ریال در برابر دلار استفاده می‌شود. توجه شود که عبارت بیان شده به این معنی نیست که عرضه و تقاضا هیچ اثری بر قیمت داخلی سکه ندارد؛ همانطور که بخش بعدی نشان داده خواهد شد، در نتیجه تغییر تقاضا، در برهه‌هایی از زمان بین قیمت داخلی و جهانی سکه شکاف افتاده است. برای تحلیل بهتر اثر اتفاقات سیاسی-اقتصادی داخل کشور بر قیمت سکه بهار آزادی می‌توان از تحلیل شکاف قیمت داخلی و جهانی سکه تمام‌بهار آزادی استفاده کرد. این موضوع به حباب قیمتی سکه نیز معروف است. بخش بعدی این مقاله، به حباب قیمتی سکه و اثر اتفاقات سیاسی-اقتصادی داخل کشور بر آن، اختصاص دارد.

 

 

تحلیل روند قیمت طلا در ایران (بخش اول)