بررسی تاریخچه صنعت خودرو

صنعت خودرو بعد از صنعت نفت و صنعت بانکداری سومین رشته بزرگ صنعتی جهان است. در صنعت خودرو جهان بالغ بر هشت میلیون نفر اشتغال مستقیم دارند که این رقم بیش از پنج درصد اشتغال صنعتی جهان را در بر می‌گیرد. همچنین این صنعت دربرگیرنده‌ی حدود 3/7 درصد از ارزش تولید ناخالص جهانی است. صنعت خودرو در تجارت جهانی نیز نقش به‌سزایی دارد. به‌نحوی که هفت درصد از تجارت کالاهای جهان و ده درصد از تجارت کالاهای صنعتی متعلق به این صنعت است.[1] از این رو رشد این صنعت از اولویت‌های هر کشوری محسوب می‌شود.

بررسی تاریخچه و وضع موجود صنعت خودرو

کشور ایران در طول دهه‌های اخیر توجه ویژه‌ای به صنعت خودرو نموده و با حمایت از این صنعت سعی در پیشرفت خودروسازان داخلی داشته است. به نحوی که در سال 2011، ایران توانست با تولید 65/1 میلیون دستگاه خودرو، جایگاه سیزدهم را در میان برترین کشورهای خودروساز جهان کسب کند؛ اما طی سال‌های اخیر به دلیل تحریم‌ها و برخی مشکلات به‌وجود آمده، این جایگاه را از دست داد. در حال حاضر (سال 2016) صنعت خودرو ایران با تولید 1,164,710 دستگاه خودرو، جایگاه هجدهم جهان و جایگاه اول خاورمیانه را داراست.[2]

بیشتر بخوانیم: صنعت خودرو، انحصاری یا رقابتی؟

 

در نمودار 1 روند تولید خودرو و رشد آن در ایران، طی سال‌های 2005 تا 2016 نشان داده شده است. با توجه به این نمودار مشاهده می‌شود که طی سال‌های 2005 تا 2011 ایران رشد خوبی در تولید خودرو تجربه کرده است. اما از سال 2011 و با شدت گرفتن تحریم‌های آمریکا و اتحادیه اروپا، برخی شرکت‌های خودروسازی که با خودروسازان داخلی قرارداد همکاری داشتند، ارایه خدمات خود به ایران را متوقف کردند. همین موضوع سبب کاهش دسترسی خودروسازان به قطعات و کالاهای واسطه‌ای مورد نیاز شد. از سوی دیگر افزایش نرخ ارز نیز موجب افزایش قیمت قطعات وارداتی و افزایش هزینه تولید شد. همچنین در این سال‌ها سطح عمومی قیمت‌ها به‌شدت افزایش یافت و موجب افزایش دستمزد کارگران شد. این عوامل در مجموع افزایش قیمت شدید خودرو را رقم زدند. به‌طوری‌که در سال 2012 قیمت خودرو حدودا دو برابر شد.

 نمودار 1- میزان تولید خودرو در ایران (هزار دستگاه؛ سالانه؛ 2014-2005)میزان تولید خودرو در ایران

منبع: OICA

افزایش قیمت خودرو در شرایطی رقم خورد که قدرت خرید مردم نیز با افت قابل‌توجهی همراه شده بود. تورم ایران در سال 2012، بالغ بر 25 درصد گزارش شده است. همچنین درآمد واقعی در این سال بیش از 15 درصد کاهش داشته است. بنابراین همان‌گونه که انتظار می‌رفت افزایش قیمت و کاهش قدرت خرید در کنار هم موجب کاهش تقاضای خودرو در سال 2012 شد.

نمودار 2 میزان استفاده از خودرو طی سال‌های 2005 تا 2013 را نشان می‌دهد. همان‌گونه که در این نمودار مشاهده می‌شود، رشد استفاده از خودرو که می‌تواند معیاری برای برآورد تقاضای خودرو باشد، در سال 2012 و 2013 روندی کاهشی داشته است.

 نمودار 2- میزان استفاده از خودرو (هزار دستگاه؛ سالانه؛ 2013-2005)میزان استفاده از خودرو

منبع: OICA

بنابراین می‌توان گفت در سال 2012، کاهش عرضه و تقاضا سبب رکود در بازار خودرو شده است. این رکود در نمودار 3 نیز قابل مشاهده است. در این نمودار آمار فروش خودرو را طی سال‌های 2005 تا 2014 نشان داده است.

بیشتر بخوانیم: فرصت‌های سرمایه‌گذاری در بازار خودرو ایران

 نمودار 3- میزان فروش خودرو در ایران (دستگاه؛ سالانه؛ 2014-2005)میزان فروش خودرو در ایران

منبع: OICA

طبق این نمودار در سال‌های 2012 و 2013 فروش خودرو به‌طور چشمگیری کاهش داشته و رکود بازار قابل مشاهده است.

 

[1]  امور مطالعات و برنامه‌ریزی استراتژیک ساپکو

[2] (Organisation Internationale des Constructeurs d’Automobiles (OICA